မြန်မာလူမျိုး​ - ( မက္ခရာမင်း​သား​ကြီး​၏ ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ အဘိဓာန်)

ဗဒုံမင်း​တရား​ (ဘိုး​တော်ဘုရား​)၏ သား​တော် မက္ခရာမင်း​သား​ကြီး​ကိုယ်တိုင် ပြစု ​သော ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ အဘိဓာန်တွင် "မြန်မာလူမျိုး​" အသုံး​အနှုန်း​ကို ဤသို့​ ​တွေ့​ရသည်။



မက္ခရာ မင်း​သား​ကြီး​

(ဆရာ မင်း​ယု​ဝေ ​ရေး​သား​သော “ပထမ မြန်မာများ​” စာအုပ်မှ)

မြန်မာ့​သမိုင်း​၌ ကျွန်​တော်သိ​သော “မက္ခရာမင်း​သား​” နှစ်ပါး​ရှိသည်။ တစ်ပါး​မှာ အမရပူရ ပထမမြို့​တည် ဗဒုံမင်း​တရား​ (ဘိုး​တော်ဘုရား​)၏ သား​တော် ဖြစ်သည်။ ငယ်မည် ​မောင်ပျိုး​၊​ ဘွဲ့​အမည် မင်း​ရဲ​ကျော်စွာ ဖြစ်သည်။ ​နောင်အခါ မက္ခရာမြို့​ကို စား​ရသဖြင့်​ မက္ခရာ မင်း​သား​ဟု တွင်သည်။ အင်း​ဝဘုရင် ဘကြီး​တော်နှင့်​ သာယာဝတီမင်း​တို့​၏ ဦး​လေး​တော် ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံကို ​ခေတ်သစ် ထူ​ထောင်လိုသူအဖြစ် လည်း​ကောင်း​၊​ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ အဘိဓာန်ကို ပြုစုသူအဖြစ် လည်း​ကောင်း​ ထင်ရှား​သည်။

ကျန်တစ်ပါး​မှာမူ ရတနာပုံ ပထမမြို့​တည် မင်း​တုန်း​မင်း​၏ သား​တော် ဖြစ်သည်။ ငယ်မည် ​မောင်သန့်​၊​ ဘွဲ့​မည် မင်း​ရဲစည်သူ ဖြစ်သည်။ ​နောင်အခါ မက္ခရာမြို့​ကို စား​ရသဖြင့်​ မက္ခရာမင်း​သား​ တွင်သည်။ အိမ်​ရှေ့​စံ က​နောင်မင်း​သား​ လွန်ပြီး​နောက် က​နောင်မင်း​သား​ အုပ်ချုပ်ခဲ့​သည့်​ ရတနာပုံ စက်ရုံများ​ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့​သူ ဖြစ်သည်။ မင်း​တုန်း​မင်း​၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံထိုက်သူ အရည်အချင်း​ ပြည့်​သော သား​တော်ကြီး​တစ်ပါး​ အဖြစ် ထင်ရှား​သည်။ သီ​ပေါမင်း​ကို နန်း​တင်စဉ် မင်း​ညီမင်း​သား​ အများ​ ကွပ်မျက်ခံရရာ၊​ ထိုမင်း​သား​လည်း​ ကွပ်မျက်ခံရရှာသည်။

ယခု တင်ပြလိုသူမှာ အဘိဓာန်ဆရာ မက္ခရာမင်း​သား​ကြီး​ပင် ဖြစ်သည်။ အ​မေရိကန် သာသနာပြုဆရာ ​ဒေါက်တာ ဂျပ်ဆင်၏ မှတ်တမ်း​များ​အရ မက္ခရာ မင်း​သား​ကြီး​သည် ရုပ်ရည်ရူပကာ တင့်​တယ်သည်။ သို့​ရာတွင် ​ခြေလက်တို့​မှာ ​လေဖြတ်ထား​သဖြင့်​ မသန်မစွမ်း​ ဖြစ်​နေသည်ဟု ဆိုသည်။

ယင်း​သို့​ ဖြစ်လင့်​ကစား​ မင်း​သား​ကြီး​သည် ဘဝကို အရှံုး​မ​ပေး​။ နိုင်ငံနှင့်​ လူမျိုး​အကျိုး​ကို အစွမ်း​ကုန် ​ဆောင်ရွက်ခဲ့​သည်။ ​ဆောင်ရွက်သည် ဆိုရာ၌ နိုင်ငံ​ရေး​အရ မဟုတ်။ စာ​ပေ​ရေး​၊​ ပညာ​ရေး​အရ ​ဆောင်ရွက်ခြင်း​ ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က မြန်မာတို့​သည် အ​နောက်တိုင်း​ ဝိဇ္ဇာ၊​ သိပ္ပံ ပညာရပ်များ​ကို မတတ်​မြောက်ကြ​သေး​၊​ ​ခေတ်မမီကြ​သေး​။ ကမ္ဘာပြား​သည် ဟူ​သော အယူကိုပင် ယူကြဆဲဖြစ်သည်။ ထိုအချက်ကို မင်း​သား​ကြီး​သည် ​ကောင်း​စွာ သတိပြု ဆင်ခြင်မိသည်။

မင်း​သား​ကြီး​သည် အင်း​ဝ ​နေပြည်​တော်​ရောက် ​ပေါ်တူဂီလူမျိုး​များ​၊​ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး​များ​နှင့်​ ဆက်ဆံရာတွင် ထိုသူတို့​မှတစ်ဆင့်​ ​ခေတ်မီ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံ ပညာရပ်များ​၏ သ​ဘောကို သိရှိ နား​လည်ခဲ့​သည်။ ထိုပညာရပ်များ​ကို တတ်​မြောက်မှသာ မြန်မာတို့​ ​ခေတ်မီ နိုင်မည်ဟု သ​ဘော​ပေါက်ခဲ့​သည်။ တစ်ဖက်က နယ်ချဲ့​ရန်လည်း​ ရှိ​နေရာ ထိုသို့​ ​ခေတ်မီမှလည်း​ နယ်ချဲ့​ရန်ကို တွန်း​လှန်နိုင်မည်ဟု မြင်ခဲ့​ဟန်တူသည်။ ထို့​ကြောင့်​ မြန်မာများ​ ​ခေတ်မီ​ရေး​ကို မင်း​သား​ကြီး​သည် အစွမ်း​ကုန် ကြိုး​ပမ်း​ခဲ့​လေသည်။

မင်း​သား​ကြီး​သည် အင်း​ဝသို့​ ​ရောက်ရှိ​နေသည့်​ အင်္ဂလိပ် ကုန်သည်ကြီး​ မစ္စတာ ​ရော်ဂျာထံမှ အင်္ဂလိပ်စာကို သင်ယူသည်။ ထို့​နောက် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်​ ​ရေး​ထား​သည့်​ အ​နောက်တိုင်း​ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံဆိုင်ရာ ပညာရပ်များ​ကို ​လေ့​လာဆည်း​ပူး​သည်။ အထူး​သဖြင့်​ “ရီး​၏ စွယ်စုံကျမ်း​ (Ree’s Encyclopedia) ကို​လေ့​လာ ဆည်း​ပူး​သည်။ မြန်မာအမျိုး​သား​တို့​ ​လေ့​လာ ဆည်း​ပူး​နိုင်ရန်လည်း​ ထိုကျမ်း​ပါ သိပ္ပံပညာရပ်အချို့​ကို မြန်မာဘာသာ ပြန်ဆိုသည်။

မင်း​သား​ကြီး​သည် အလွန်​ခေတ်မီသူ ဖြစ်သည်။ သူ့​အိမ် စာကြည့်​ဆောင် နံရံတွင် အပူအ​အေး​ ချိန်​သော သာမိုမီတာနှင့်​ ​လေဖိအား​ ချိန်​သော ဘရိုမီတာတို့​ကို အမြတ်တနိုး​ ချိတ်ဆွဲထား​သည်။ ကမ္ဘာလုံး​သည် ဟူ​သော အယူအဆကိုလည်း​ နှစ်သက်လက်ခံ ယုံကြည်ထား​သည်။ ထိုစဉ်က ထိုအယူအဆကို လက်ခံသူမှာ မြန်မာအမျိုး​သား​တို့​ အထဲတွင် အလွန် ရှား​ပါး​လှသည်။ မင်း​သား​ကြီး​သည် ​လော်ဂရစ်သမ် ဂဏန်း​သင်္ချာ တွက်နည်း​ကို အင်း​ဝ​ရောက် အင်္ဂလိပ်ကုန်သည်ကြီး​ မစ္စတာလိန်း​ထံက သင်ကြား​လေသည်။

ဘကြီး​တော်လက်ထက် ၁၈၂၆ ခုတွင် ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲ ဖြစ်ပွား​သည်။ ၂နှစ်ခန့်​ တိုက်ခိုက်ကြပြီး​နောက် မြန်မာတို့​ အ​ရေး​နိမ့်​သဖြင့်​ စစ်​ပြေငြိမ်း​ကြသည်။ ရန္တပိုစာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုကြသည်။ စာချုပ်အရ မြန်မာတို့​က အင်္ဂလိပ်တို့​အား​ ရခိုင်တိုင်း​နှင့်​ တနင်္သာရီတိုင်း​တို့​ကို ​ပေး​လိုက်ရသည်။

နှစ်နိုင်ငံ ဆက်ဆံ​ရေး​ လွယ်ကူ​စေရန် မြန်မာ​နေပြည်​တော် အင်း​ဝနှင့်​ အင်္ဂလိပ်ပိုင် ကာလကတ္တား​တို့​တွင် အ​ရေး​ပိုင် ဝန်ကြီး​တစ်ဦး​စီ ခန့်​ထား​ကြသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့​က အင်္ဂလိပ် စစ်ဗိုလ်မှူး​ကြီး​ ကာနယ် ဗား​နေး​ကို အင်း​ဝသို့​ အ​ရေး​ပိုင်ဝန်ကြီး​အဖြစ် ခန့်​အပ် ​စေလွှတ်လိုက်သည်။ ကာနယ် ဗား​နေး​သည် အင်း​ဝတွင် ရနှစ်တိုင် ​နေထိုင်လျက် အမှုထမ်း​ရွက်ခဲ့​လေသည်။ ကာနယ် ဗား​နေး​သည် အင်း​ဝသို့​ ​ရောက်​သောအခါ မက္ခရာမင်း​သား​ကြီး​ကို သွား​ရောက် ​တွေ့​ဆုံ​လေသည်။ ​တွေ့​ဆုံသည်မှာ တာဝန်အရ မဟုတ်၊​ နိုင်ငံ​ရေး​အရ မဟုတ်။ အင်္ဂလိပ်စာ တတ်ကျွမ်း​၍ ​ခေတ်မီ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံ ပညာရပ်များ​ကို ​လေ့​လာလိုက်စား​သူ ပညာရှင်တစ်ဦး​ကို ​လေး​စား​ ကြည်ညို​သောအား​ဖြင့်​ သွား​ရောက် ​တွေ့​ဆုံခြင်း​သာ ဖြစ်သည်။

မင်း​သား​ကြီး​ကလည်း​ ကာနယ်ဗား​နေး​ကို ​ကောင်း​စွာ ဆီး​ကြိုဧည့်​ခံသည်။ မင်း​သား​ကြီး​၏ စာကြည့်​ဆောင် နံရံတွင် သာမိုမီတာနှင့်​ ဘရိုမီတာတို့​ ချိတ်ဆွဲထား​သည်ကို ကာနယ်ဗား​နေး​သည် အံ့​ချီး​စွာ ​တွေ့​ခဲ့​ရသည်။ မင်း​သား​ကြီး​နှင့်​ ကာနယ်ဗား​နေး​တို့​ ​ပြောဆို ​ဆွေး​နွေး​ကြသည်တို့​မှာ စိတ်ဝင်စား​ဖွယ် ​ကောင်း​လှသည်။ မင်း​သား​ကြီး​က ကာနယ်ဗား​နေး​အား​ လန်ဒန်၊​ ကာလကတ္တား​၊​ အင်း​ဝ၊​ ဘန်​ကောက်မြို့​များ​၏ လတ္တီကျူ မျဉ်း​ကြောင်း​များ​၊​ ​လောင်ဂျီကျူ မျဉ်း​ကြောင်း​များ​ကို ​မေး​သည်။ အဘယ့်​ကြောင့်​ သ​င်္ဘောသား​ အိမ်​မြှောင် ​မြောက်ဘက်သို့​သာ ​ခေါင်း​လှည့်​ ​နေတတ်သည်ကိုလည်း​ ​မေး​သည်။

​ကောင်း​ကင်၌ ဒုတိယအကြိမ် ​ပေါ်ထွက်လာ​သော ကြယ်တံခွန် အ​ကြောင်း​ကိုလည်း​ ​မေး​သည်။ သာမိုမီတာနှင့်​ ဘရိုမီတာတို့​ကို မည့်​ကဲ့​သို့​ စီရင် ပြုလုပ်သည်ကိုလည်း​ ​မေး​သည်။ ထို့​ပြင် မင်း​သား​ကြီး​က အက္ခရာသင်္ချာကို သူအလွန် တတ်ကျွမ်း​လို​ကြောင်း​လည်း​ ​ပြော​လေသည်။

ကာနယ်ဗား​နေး​သည် မင်း​သား​ကြီး​၏ ပညာဗဟုသုတကို အထူး​လေး​စား​ ချီး​ကျူး​မိသည်။ မင်း​သား​ကြီး​ကို အထူး​လေး​စား​ ကြည်ညိုမိသည်။ ထို့​ကြောင့်​ သူ၏မှတ်တမ်း​တွင်

“ကျွန်ုပ်သည် မင်း​သား​ကြီး​၏ ဗဟုသုတ စုံလင်ပုံကို မချီး​မွမ်း​ဘဲ မ​နေနိုင်ပါ။ ဤမြန်မာနိုင်ငံတွင် မင်း​သား​ကြီး​ကဲ့​သို့​ ပညာဗဟုသုတ ပြည့်​စုံ ၍ ဉာဏ်ထက်မြက်​သော ပုဂ္ဂိုလ်မျိုး​ကို မ​တွေ့​ဖူး​ပါ။ ဤမင်း​သား​ကြီး​ကဲ့​သို့​ ပညာဗဟုသုတ အရာတွင် အငတ်မ​ပြေ သိကျွမ်း​လို​သော သူမျိုး​ကို မ​တွေ့​ဖူး​ပါ”

ဟူ၍ ​ရေး​ထား​ခဲ့​လေသည်။

မင်း​သား​ကြီး​သည် သိပ္ပံပညာကို အထူး​ ဝါသနာထုံသူ ဖြစ်သည်။ ကာနယ်ဗား​နေး​နှင့်​ သာမက အခြား​ နိုင်ငံခြား​သား​ ပုဂ္ဂိုလ်များ​နှင့်​လည်း​ သိပ္ပံပညာအ​ကြောင်း​ ​ဆွေး​နွေး​တတ်သည်။ ကာနယ်ဗား​နေး​နှင့်​ မ​တွေ့​မီ ၁၈၂၂ ခုတွင် ​ဒေါက်တာ ဂျပ်ဆင်နှင့်​ ​တွေ့​ဆုံစဉ်ကလည်း​ သိပ္ပံပညာအ​ကြောင်း​ ​ဆွေး​နွေး​ခဲ့​ဖူး​သည်။ ​ဒေါက်တာဂျပ်ဆင်က နက္ခတ္တ​ဗေဒနှင့်​ ပထဝီပညာများ​ကို သူနှင့်​ မက္ခရာမင်း​သား​ကြီး​တို့​ ​ဆွေး​နွေး​ခဲ့​ကြောင်း​ မှတ်တမ်း​တင်ထား​သည်။ ယင်း​သို့​ မှတ်တမ်း​တင်ရာ၌ မက္ခရာမင်း​သား​ကြီး​သည် အ​နောက်တိုင်း​ သိပ္ပံပညာကို အထူး​ ​လေ့​လာလိုက်စား​သူ ဖြစ်သည်ဟူ၍လည်း​ မှတ်ချက်ချထား​ပေသည်။

မင်း​သား​ကြီး​သည် ထိုစဉ်က အင်္ဂလိပ်စာ​ပေ၌ ​ခေတ်စား​သည့်​ ဂျွန်ဆင်၏ အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန်ကို အ​ခေါက်​ခေါက် အခါခါ ​လေ့​လာသည်။ ယင်း​သို့​ ​လေ့​လာရာမှ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ အဘိဓာန် တစ်​စောင် ကြိုး​ပမ်း​ပြုစုရ​သော် နိုင်ငံနှင့်​ လူမျိုး​အတွက် အကျိုး​ရှိ​ပေအံ့​။ မြန်မာတို့​ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ တတ်ကျွမ်း​ရေး​အတွက် အ​ထောက်အကူ ရ​ပေအံ့​။ ​ခေတ်မီ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံ ပညာရပ်များ​ကို ​လေ့​လာရာတွင် လည်း​ကောင်း​၊​ ယင်း​တို့​ကို မြန်မာဘာသာ ပြန်ဆိုရာတွင် လည်း​ကောင်း​ ကြီး​စွာ​သော အ​ထောက်အကူ ရ​ပေအံ့​ဟု ဆင်ခြင်မိရာသည်။

ထို့​ကြောင့်​ သူ့​ကို ​လောဂရစ်သမ် ဂဏန်း​သင်္ချာ သင်​ပေး​ခဲ့​ဖူး​သည့်​ အင်္ဂလိပ်ကုန်သည်ကြီး​ မစ္စတာ ချား​လိန်း​နှင့်​ တွဲဖက်လျက် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ အဘိဓာန်ကို တီထွင်ပြုစု​လေသည်။

ပြုစုရာ၌ မစ္စတာလိန်း​က ​ရှေး​ဦး​စွာ အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန်ကို မြန်မာဘာသာ ပြန်ဆိုသည်။

ထို့​နောက် မြန်မာဘာသာပြန်ချက်ကိုမင်း​သား​ကြီး​က ​စေ့​စပ်​သေချာစွာ ပြင်ဆင်တည်း​ဖြတ် ​ပေး​သည်။

ယင်း​အဘိဓာန်ကို ၁၈၃၃ ခုတွင် စတင် ကြိုး​ပမ်း​ပြုစုသည်။ ၁၈၄၁ ခုတွင် ကာလကတ္တား​မြို့​၊​ သာသနာပြု ပုံနှိပ်တိုက်၌ ပုံနှိပ် ထုတ်​ဝေနိုင်ခဲ့​သည်။ အဘိဓာန်အရွယ်မှာ ဒီမိုင်း​ ဆိုဒ်ကြီး​ဖြစ်၍ စာမျက်နှာ ၄၈၆ မျက်နှာ အထူရှိသည်။

ယင်း​အဘိဓာန် နိဒါန်း​ကို မက္ခရာမင်း​သား​ကြီး​ ကိုယ်တိုင် မြန်မာဘာသာဖြင့်​ ​ရေး​သား​သည်။ နိဒါန်း​တွင် ယင်း​အဘိဓာန် ထုတ်​ဝေရခြင်း​၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို မင်း​သား​ကြီး​က ဤသို့​ ​ရေး​ထား​သည်။

“အထူး​ထူး​သော ဘာသာ၊​ များ​စွာ​သော လူမျိုး​တို့​တွင် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး​သည် ဟုတ်မှန်​သော၊​ ထင်ရှား​ မျက်​မှောက်​တွေ့​မြင်​သော အတတ်ပညာကိုသာ ရှာ​ဖွေ နှိုင်း​ယှဉ်ပြီး​လျှင် ရုံး​စု မှတ်သား​လေ့​ရှိသည် ဖြစ်၍ အင်္ဂလိပ်ဘာသာကို နား​လည် သိမြင်ခြင်း​သည် ဗဟုသုတအရာ၌ များ​စွာ အကျိုး​ရှိသည်။ ထို့​ကြောင့်​ ဗဟုသုတကို အလိုရှိကုန်​သော မြန်မာလူမျိုး​တို့​အား​ အင်္ဂလိပ်ဘာသာကို မြန်မာဘာသား​အား​ဖြင့်​ နား​လည် သိမြင်​စေခြင်း​ အကျိုး​ဌာ မက္ခရာမင်း​သား​က သ​င်္ဘောသူကြီး​ ကပ္ပတိန်လျင်ကို အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန်စာ ရှိသည်အတိုင်း​ မြန်မာဘာသာ မှန်ကန်​အောင် ပြန်ဆိုပါဆို၍ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၉၅ ခုနှစ်၊​ အင်္ဂလိပ်သက္ကရာဇ် ၁၈၃၃ ခုနှစ်မှစ၍ ပြန်ဆို​ရေး​သား​သည်။ ပြန်ဆိုအပ်​သော အဘိဓာန်စာသည်ကား​ အင်္ဂလိပ်အက္ခရာကို ဖတ်နိုင်ကာမျှ သင်ပြီး​၍ ​ရှေ့​နောက်စကား​ ကြည့်​ရှုမှတ်သား​ပြီး​လျှင် ထိုအဘိဓာန်စာကို အမှီပြု၍ အင်္ဂလိပ်ပညာစာ ၄၅ မှစ၍ အင်္ဂလိပ်စာတို့​ကို မြန်မာဘာသာအား​ဖြင့်​ သိမြင် နား​လည်နိုင်ရာသည်။”

ယ​နေ့​ဆိုလျှင် ယင်း​အဘိဓာန်ကြီး​ ​ပေါ်ထွက်ခဲ့​သည်မှာ နှစ်​ပေါင်း​ ၁၂၀ ​ကျော် ရှိခဲ့​ပြီ။ ယင်း​အဘိဓာန်သည် မြန်မာနိုင်ငံသား​တို့​ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာ သင်ကြား​ရာ၌ ​ကောင်း​စွာ အ​ထောက်အကူ ပြုနိုင်ခဲ့​သည်။ မြန်မာဘာသာ သင်ကြား​သော နိုင်ငံခြား​သား​များ​ကိုလည်း​ ​ကောင်း​စွာ အ​ထောက်အကူ ပြုခဲ့​သည်။ ထို့​ပြင် “လမ်း​ရိုး​ဟောင်း​တွင်၊​ ဆင့်​ကာထွင်သို့​၊​ သုတ်သင်ကာမျှ၊​ လွယ်ကာရလိမ့်​” ဟူ​သော ​ဆောင်ပုဒ်နှင့်​အညီ ​နှောင်း​အဘိဓာန် ဆရာများ​ကိုလည်း​ ​ကောင်း​စွာ အ​ထောက်အကူ ပြုခဲ့​ပေသည်။

ယင်း​အဘိဓာန်ကို ပထမအကြိမ်သာ ရိုက်နှိပ်နိုင်ခဲ့​သဖြင့်​ ယခုအခါတွင် အလွယ်တကူ ရှာ​ဖွေ မ​တွေ့​နိုင်​တော့​ပေ။ သို့​ရာတွင် ကျွန်​တော် သိရသမျှ မပျက်မစီး​ဘဲ ကြွင်း​ကျန်​နေ​သေး​သည့်​ ယင်း​အဘိဓာန် နှစ်အုပ်ကား​ ရှိ​နေ​သေး​သည်။ တစ်အုပ်မှာ အ​မေရိကန်ပြည်​ထောင်စု၊​ ဝါရှင်တန်မြို့​ ကွန်ဂရက် စာကြည့်​တိုက်တွင် ရှိသည်။ တစ်အုပ်ကား​ ရန်ကုန်မြို့​ ယဉ်​ကျေး​မှုဌာန၊​ အမျိုး​သား​စာကြည့်​တိုက်တွင် ရှိသည်။

မြန်မာစာ​ပေသမိုင်း​တွင် ​ဒေါက်တာ ဂျပ်ဆင်၏ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ အဘိဓာန်၊​ ဦး​ရွှေကြူး​၏ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ အဘိဓာန်၊​ ​ဒေါက်တာဘဟန်၏ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ အဘိဓာန်များ​ ရှိရာ၊​ မက္ခရာမင်း​သား​ကြီး​၏ ဤ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ အဘိဓာန်သည် အ​စောဆုံး​ ဖြစ်​ပေသည်။ ဤတွင် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ အဘိဓာန်ပြုစု​သော မြန်မာ လူမျိုး​များ​ထဲတွင် မက္ခရာ မင်း​သား​ကြီး​သည် ပထမဆုံး​ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရ​ပေမည်။

မက္ခရာမင်း​သား​ကြီး​သည် ပညာအရာတွင် ထက်မြက်ရုံမျှမက သိက္ခာ၊​ သမာဓိနှင့်​လည်း​ အထူး​ ပြည့်​စုံဟန်တူသည်။ ​နောင်​တော် ဘကြီး​တော်မင်း​ကို သာယာဝတီမင်း​သား​ ပုန်ကန်​သောအခါ ​စေ့​စပ် ​ဆွေး​နွေး​ရေး​အတွက် မက္ခရာ မင်း​သား​ကြီး​ပင် ဦး​ဆောင် ​ဆောက်ရွက်ခဲ့​ရ​ပေသည်။

မင်း​သား​ကြီး​သည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၅၃ ခုနှစ်တွင် ဖွား​၍ ၁၂၁၀ ပြည့်​နှစ်၊​ အသက် ၅၇ နှစ် အရွယ်တွင် လွန်သည်။







ဆက်စပ်ဖတ်ရှုနိုင်မည့်

“မြန်မာ” ​ဝေါဟာရ သမိုင်း​ကြောင်း​

​ရှေး​ရာဇဝင်သမိုင်း​၊​စာ​ပေမှ မြန်မာလူမျိုး​၊​ မြန်မာပြည် အသုံး​အနှုန်း​များ​ကို အကျယ်ဖတ်ရှုနိုင်ရန် ဤမှာ တတ်နိုင်သမျှ စုစည်း​ပေး​ထား​ပါသည်။

မြ​စေတီ ​ကျောက်စာ

လူမျိုး​တစ်ရာ့​တပါး​စာရင်း​

ဦး​ကုလား​ မဟာရာဇဝင်

မက္ခရာမင်း​သား​ကြီး​၏ ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ အဘိဓာန်

​ယောအတွင်း​ဝန် ဦး​ဖိုး​လှိုင်၏ ရာဇဓမ္မသင်္ဂဟကျမ်း​

​ခေတ်မှီ မြန်မာရာဇဝင်အကျဉ်း​ -အမျိုး​သား​ပညာဝန် ဦး​ဖိုး​ကျား​

ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်ကျမ်း​

လွတ်လပ်​ရေး​ ​ကြေညာစာတမ်း​

မြန်မာ့​စွယ်စုံကျမ်း​

​ဒေါက်တာနိုင်ပန်း​လှ၏ ရာဇာဓိရာဇ် အ​ရေး​တော်ပုံကျမ်း​

တွင်း​သင်း​မြန်မာရာဇဝင်သစ်

​ဒေါက်တာသန်း​ထွန်း​-အမိန့်​တော်ပြန်တမ်း​များ​၊​ဒုတိယတွဲ

အ​လောင်း​မင်း​တရား​ကြီး​၏ အမိန့်​တော်များ​ - ​ဒေါက်တာသန်း​ထွန်း​

မြန်မာအစ (ဦး​ဖိုး​လတ်)

Burma နဲ့ Myanmar အဓိက မဟုတ်ပါ။

“မြန်မာ” ​ဝေါဟာရ သမိုင်း​ကြောင်း​ နှင့်​ တို့​ဗမာ

​အောက်​ဖော်ပြပါ ​ဆောင်း​ပါး​တွင် တချို့​သော အချက်အလက် အနည်း​ငယ်မှ အပ သမိုင်း​အ​ထောက်အထား​ဖော်ပြချက်များ​မှာ စုံလင်လှ​ပေသည်။ ဗဟုသုတရ​စေရန် ​ဖော်ပြရင်း​ ပိုမိုပြည့်​စုံ​စေရန် မူရင်း​စာသား​ကို မပြုပြင်ပဲ ​အောက်​ခြေမှ "မှတ်ချက်၊​ ဖြည့်​စွက်ချက်" အချို့​ ထည့်​သွင်း​ထား​ပါသည်။

စာရှူသူအ​နေဖြင့်​ "ဗမာ"ဟူ​သော ​ဝေါဟာရသည် ​ရှေး​ကျောက်စာ၊​ပေစာ၊​ ရာဇဝင်ကျမ်း​တို့​တွင် မရှိ​ကြောင်း​ သတိပြုမိ​ပေလိမ့်​မည်။ ​ရှေး​ကာလက မြန်မာလူမျိုး​ပိုင်ဆိုင်ရာနယ်​မြေကို မြန်မာပြည်၊​ မွန်လူမျိုး​ပိုင်ဆိုင်ရာနယ်​မြေကို မွန်ပြည်၊​ ရခိုင်တို့​နယ်​မြေကို ရခိုင်ပြည်၊​ ရှမ်း​တို့​နယ်ကို ရှမ်း​ပြည်ဟု ​ခေါ်​ဝေါ်​ကြောင်း​ သိရှိထား​ပါက စဉ်း​စား​သုံး​သပ်ရာ၌ ပိုမိုလွယ်ကူပါမည်။

​ဆောင်း​ပါး​ရှင်က နိုင်ငံအမည်ကို အဓိကထား​သော်လည်း​ ဤမှတ်ချက်ရှင်က မြန်မာလူမျိုး​အမည်နှင့်​ ပြည်​ထောင်စုအမည်ကို အဓိကထား​စဉ်း​စား​၍ အမြင်ကွဲပြား​မှုရှိ​သော်လည်း​ ​ဆောင်း​ပါး​ရှင်၏ သမိုင်း​အချက်အလက်တင်ပြရာ၌ မုသား​မပါသည်ကို ​လေး​စား​ချီး​ကျူး​မိပါ​ကြောင်း​

“မြန်မာ” ​ဝေါဟာရ သမိုင်း​ကြောင်း​ (​ဆောင်း​ပါး​ရှင်-​ကျော်​ဇော​အောင်)
မြန်မာဟူ​သောအသုံး​အနှုန်း​ကို ပုဂံ​ခေတ် ကျန်စစ်သား​မင်း​(​အေဒီ ၁၀၈၄-၁၁၁၃)လက်ထက် ခရစ်နှစ် ၁၁၀၂ ခုနှစ်တွင် ​ရေး​ထိုး​ခဲ့​သော “ကျန်စစ်သား​မင်း​၏ နန်း​တည်​ကျောက်စာ” တွင် “မိရ်မာ” ဟူ​သော​ဝေါဟာ ရသည် မြန်မာကို ရည်ညွှန်း​ခြင်း​ဖြစ်ကာ မည်(မွန်)နှင့်​ တိရ်စုလ်(ပျူ)​ဝေါ ဟာရတို့​နှင့်​တွဲ၍ ပထမဆုံး​အကြိမ် အဖြစ်​တွေ့​ရခြင်း​ဖြစ်သည်။

ထို့​နောက်​အေဒီ ၁၁၉၀ ပြည့်​နှစ် တွင် ​ရေး​ထိုး​ထား​သည်ု့​ အမတ်ကြီး​သိင်္ဃသူ ​ကျောက်စာတွင် “မြန်မာပန်တျာ” ဟူ၍ လည်း​ကောင်း​၊​ ခရစ်နှစ် ၁၂၃၅ ခုနှစ်တွင်း​ရေး​ထိုး​သည့်​ ရတနာပုံ ​ကျောက်စာတွင် “မြန်မာပြည်” ဟူ၍လည်း​ကောင်း​၊​ ခရစ်နှစ် ၁၂၄၂ ခုနှစ်တွင် ​ရေး​ထိုး​သည့်​ဖွား​စော​ခေါ် မိဖု ရား​ဖွား​စော​ကျောက် စာတွင် “သမိအိုမြန်မာ” ဟူ၍လည်း​ကောင်း​၊​ ခရစ်နှစ် ၁၃၆၃ ခုနှစ်တွင်​ရေး​ထိုး​သော သက်​တော်ရှည် ဘုရား​ကျောက်စာတွင် “မြံမာရွာတိ” ဟူ၍လည်း​ ​ကောင်း​တွေ့​ရှိရပါ သည်။

 မြန်မာ​ဝေါဟာရ ကို ​ကျောက်စာတွင် မြံမာ၊​ မြံမာပြည်၊​ မြဟ္မ၊​ မြဟ္မာပြည်၊​ မြံမ ပြည်၊​ မြံမ္မာပြည်၊​ မြမ္မဘာသာစသည်ဖြင့်​ ​ပြောင်း​လဲ​ရေး​ထိုး​ခဲ့​ကြောင်း​ ​တွေ့​ရသည်။

ယ​နေ့​တိုင် သမိုင်း​ပညာရှင်များ​ တညီတညွတ်တည်း​လက်ခံ၍ ခိုင်လုံ​သေချာစိတ်ချရ​သောကျာက် စာအ​ထောက်အထား​များ​အရ မြန်မာဟူ​သော​ဝေါဟာရကို ပုဂံ​ခေတ်မှ စတင်​တွေ့​ရှိ ရပြီး​ ပုဂံ​ခေတ် ​နောက်ပိုင်း​တွင်လည်း​ ယင်း​သို့​ပင် ဆက်လက်သုံး​နှုန်း​ခဲ့​ကြသည်ကို အထင်အရှား​တွေ့​ရ သည်။

ထိုသည်ကို ပုဂံ​ခေတ်​နောက်ပိုင်း​တွင်လည်း​ အင်း​ဝ​ခေတ် ခရစ်နှစ် ၁၄၈၅ ခုနှစ် တွင် ​ရေး​ထိုး​ သည့်​စစ်ကိုင်း​ရတနာ​စေတီ ​ကျောက်စာတွင် “ဧရာပန်း​ရောင်၊​ ​ပေါင်း​လောင်း​ ချင်း​ တွင်း​မြစ်၊​ ​လေး​စင်း​အခံကညွတ်မျှ​နေ​သော ကြည်း​တောင်ဖျင်မျှ မြန်မာပြည်” ဟူ၍ လည်း​ကောင်း​၊​ ခရစ်နှစ် ၁၅၀၉ ခုနှစ်တွင် ​ရေး​ထိုး​သည့်​ ရတနာဗိမာန်​ကျောက်စာ၌ “​မြောက်တစ်လွှား​ ကသုပ ရန္တ၊​ ​တောင်ဘက်က တမ္ပဒီပမည်​သောတိုင်း​နှစ်တိ်ုင်း​ ကိုကြပ်တိုင်ဖုံး​အုပ်၊​ အာဏာချုပ်လျက် ပိုက် ထုပ်ရိုက် ရာသာသနလတည် မြံမာပြည်” ဟူ၍ လည်း​ကောင်း​ ​တွေ့​ရှိရ သည်။

 မြန်မာ စာ​ပေ ​ရွှေ​ခေတ်ဟု တင်စား​ခေါ်​ဝေါ်ခဲ့​သည့်​ အင်း​ဝ​ခေတ်တွင် ​ကျောက်စာများ​၌သာမ က ပျို့​စာများ​ တွင်လည်း​တွေ့​ရှိနိုင်​ပေသည်။

ထိုသည်တို့​ကို ​ထောက်ရှုခြင်း​အား​ဖြင့်​ မြန်မာဟူ​သော​ဝေါဟာရ သည် ​ရေး​နည်း​သာကွဲသွား​မည်။ ဆိုလိုရင်း​အဓိပ္ပာယ်သည် အတူတူပင်ဖြစ်သည်ကို သုံး​သပ်ရ​ပေသည် ။ မြန်မာဟူ​သော​ဝေါဟာရကို ဆက်လက်သုံး​စွဲခဲ့​ သည်က်ို ​နှောင်း​ပိုင်း​ခေတ် များ​တွင် လည်း​ ​တွေ့​နိုင်​ပေသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဦး​ဆုံး​ရာဇဝင်ကျမ်း​ဖြစ်သည့်​ အင်း​ဝ​ခေတ် ​ရွှေနန်း​ကျော့​ရှင် နရပတိ (၁၅၀၁-၁၅၂၇) လက်ထက် ရှင်မဟာသီလဝံသ​ရေး​သား​ပြုစုသည့်​ ရာဇဝင်​ကျော်တွင် “မြန်မာ မင်း​ဆက်” အ​ကြောင်း​ဟု ​ခေါင်း​စဉ်တပ်ထား​ပြီး​ စာကိုယ်တွင်လည်း​ ‘ငါတို့​မြန်မာပြည်’ ဟု သုံး​နှံုး​ထား​ သည်။

 ရာဇဝင်​ကျော်​ပေါ်ထွက်လာပြီး​ ​နောက်ပိုင်း​ ဦး​ကုလား​ မဟာရာဇဝင်ကြီး​၊​ တွင်း​သင်း​ မြန်မာ ရာဇဝင်သစ်၊​ ဇတာ​တော်ပုံရာဇဝင်၊​ ​စေတီယကထာမည်​သော ရာဇဝင်ချုပ်၊​ မှန်နန်း​ရာ ဇဝင်​တော်ကြီး​နှင့်​ ကုန်း​ဘောင်မင်း​ဆက်မဟာရာဇဝင် တို့​တွင်လည်း​ ‘မြန်မာ’ အသုံး​အနှံုး​ များ​ဖြင့်​ ​ရေး​သား​ထား​သည်ကို ​တွေ့​ရသည်။

မှတ်ချက် ။ ။
​ဆောင်း​ပါး​ရှင်သည် ​ရှေး​ဟောင်း​စာ​ပေတို့​တွင် ​တွေ့​ရှိရ​သော မြန်မာ​ဝေါဟာရကို ​ဖော်ပြထား​ပါသည်။ ထိုအ​ထောက်အထား​တို့​တွင် မြန်မာ​ဝေါဟာရကို လူမျိုး​အမည်၊​ နိုင်ငံအမည် နှစ်မျိုး​စလုံး​၌ သုံး​စွဲကြ​ကြောင်း​ ဖြည့်​စွက် အသိ​ပေး​အပ်ပါသည်။ "ဗမာ" လူမျိုး​ဟူ၍ ​ရေး​သား​ချက် မရှိပါ။

​ရှေး​ရာဇဝင်သမိုင်း​၊​စာ​ပေမှ မြန်မာလူမျိုး​၊​ မြန်မာပြည် အသုံး​အနှုန်း​များ​ကို အကျယ်ဖတ်ရှုနိုင်ရန် ဤမှာ တတ်နိုင်သမျှ စုစည်း​ပေး​ထား​ပါသည်။

မြ​စေတီ ​ကျောက်စာ

လူမျိုး​တစ်ရာ့​တပါး​စာရင်း​

ဦး​ကုလား​ မဟာရာဇဝင်

တွင်း​သင်း​မြန်မာရာဇဝင်သစ်

မက္ခရာမင်း​သား​ကြီး​၏ ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ အဘိဓာန်

​ယောအတွင်း​ဝန် ဦး​ဖိုး​လှိုင်၏ ရာဇဓမ္မသင်္ဂဟကျမ်း​

​ခေတ်မှီ မြန်မာရာဇဝင်အကျဉ်း​ -အမျိုး​သား​ပညာဝန် ဦး​ဖိုး​ကျား​

ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်ကျမ်း​

လွတ်လပ်​ရေး​ ​ကြေညာစာတမ်း​

မြန်မာ့​စွယ်စုံကျမ်း​

​ဒေါက်တာနိုင်ပန်း​လှ၏ ရာဇာဓိရာဇ် အ​ရေး​တော်ပုံကျမ်း​

ကုန်း​ဘောင်ရှာပုံ​တော်

​ဒေါက်တာသန်း​ထွန်း​-အမိန့်​တော်ပြန်တမ်း​များ​၊​ဒုတိယတွဲ

အ​လောင်း​မင်း​တရား​ကြီး​၏ အမိန့်​တော်များ​ - ​ဒေါက်တာသန်း​ထွန်း​

မြန်မာအစ (ဦး​ဖိုး​လတ်)

တို့​သွေး​ချင်း​ပီပီ - မြတ်အဖွဲ့​ (မြန်မာ့​အသံ) ( ဆက်လက်​ဖော်ပြမည်)



​ညောင်ရမ်း​ခေတ်​နှောင်း​ပိုင်း​ ၁၉ ဇူလိုင်လ ၁၇၅၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာသံအဖွဲ့​သည် တရုတ်နိုင် ငံ ​ပေကျင်း​ (Beijing) သို့​ဆိုက်​ရောက်လာသည်။ သံ​တော်တို့​သည် ယခင် မင်မင်း​ဆက်(၁၃၆၈- ၁၆၄၄) ကာလတွင် မြန်မာသံအဖွဲ့​နေ ထိုင်ခဲ့​ဖူး​သော​နေရာတွင် ​နေရာချထား​ပေး​သည်။ ထိုသံတဲအတွင်း​တွင် ​ရှေး​ယခင်က မြန်မာတို့​ ​ရေး​ထား​ခဲ့​ဖူး​သော စာရှိ​ကြောင်း​၊​ ယင်း​တို့​အတိုင်း​ တူ​အောင်​ရေး​ရမည်ဟု ဥတည်ဘွား​က အမိန့်​တော်ရှိ၍ သံတဲအတွင်း​ တုပ​ရေး​ရသည်။

ထိုစဉ်အခါ တရုတ်​နေပြည်​တော် သို့​ရောက်လာ​သော မြန်မာသံအဖွဲ့​ဝင်များ​အား​ တူ​အောင်​ရေး​ခိုင်း​သော မြန်မာ​ဝေါဟာရများ​မှာ တရုတ်မင် မင်း​ဆက်ကာလက တည်ရှိခဲ့​ဖူး​သော ‘မြန်မာဘာသာသိပ္ပံ​ကျောင်း​’(Mien-tien-Kuan/The Institute of Myanmar Language) မှ ကျန်ရစ်ခဲ့​သော “မြန်မာ​ဝေါဟာရ​ပေါင်း​ချုပ်”မှ ​ဝေါဟာရ ဖြစ်​ကြောင်း​ ထင်ရှား​လေသည်။ မင်မင်း​ဆက်(Ming Dynasty) ကာလက ​ရေး​သား​ခဲ့​သော Mien –tien ​ဝေါဟာရကို ကြည့်​ပါက ယခု​ခေတ်မြန်မာကို ​ခေါ်​ဝေါ်​နေ​သော Mian-dian နှင့်​ ထပ်တူနီး​ပါး​ တူညီလျက် ရှိကာ အသံ ထွက်မှာ “မြိန်တြိန်”ဟူ၍ရသည်။

မြန်မာနိုင်ငံသို့​ အ​နောက်ဥ​ရောပနိုင်ငံသား​များ​ စတင်​ရောက်ရှိလာပြီး​နောက် ယင်း​တို့​က ခရီး​ သွား​မှတ်တမ်း​များ​ရေး​ရာတွင် မြန်မာနိုင်ငံကို (Burmah)၊​ မြန်မာလူမျိုး​ကို (Burman) ဟု သုံး​နှံုး​ ခဲ့​ကြသည်။ သို့​သော် ယင်း​တို့​ရေး​သား​သည့်​ မှတ်တမ်း​များ​မှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြစ်၍ ‘မြန်မာ၊​ ဗမာ’ အငြင်း​ပွား​ဖွယ်ရာ မရှိ​ပေ။ဗြဟ္မာကို အိန္ဒိယတိုင်း​ရင်း​သား​တို့​က “ဗရ်ဟ်မာ”ဟုဖတ်ပြီး​ အင်္ဂလိပ်တို့​က “ဗာရ်မာ”ဟုဖတ်သည်။ ယင်း​ ဗာရ်ဟ်မာဟူ​သော အင်္ဂလိပ်အ​ရေး​မှ တစ််ဆင့်​ဗမာဟူ၍ လည်း​ ​ခေါ်​ဝေါ်သည်ကို​တွေ့​ ရပြန် သည်။

မြန်မာနိုင်ငံသို့​ ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများ​လည်း​ ​ရောက်ရှိလာရာ သာသနာပြုရာတွင် ဘာသာ စကား​ အခက်အခဲရှိလာခဲ့​သည်။ ထိုလိုအပ်ချက်ကို ဖြည့်​ဆည်း​ရန် ‘အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ အဘိဓာန်’ ‘မြန်မာ-အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန်’များ​ပြုစုခဲ့​ကြသည်။ ထိုသို့​ပြုစုရာတွင် အသံထွက်တတ်ရန် အင်္ဂလိပ် စာလုံး​များ​ကိုလည်း​ မြန်မာအသံထွက် ထည့်​သွင်း​ရသကဲ့​သို့​ မြန်မာစကား​လုံး​ကိုလည်း​ ‘အင်္ဂလိပ်’ အသံထွက်များ​ ဖလှယ်ကာထည့်​သွင်း​ပြုစုရသည်။ ​

အေဒီ ၁၇၇၆ ခုနှစ်တွင် အီတလီနိုင် ငံ ​ရောမမြို့​တွင် ပုံနှိပ်ထုတ်​ဝေ​သော ကာပန်(Carpan) ၏ (Alphabetum Barmanorum) စာအုပ်တွင်ဘား​မား​ (Burma) မြန်မာဟု အသံထွက်အမှန်​ဖော်ပြရမည့်​အစား​ ဘား​မား​ ဟု​ဖော်ပြ ခဲ့​သည်။ ထိုနည်း​တူ ခရစ်ယာန်သာသနာပြု ပုဂ္ဂိုလ် ယုဒသန်(Jadson)သည် ​အေဒီ ၁၈၃၁ ခုနှစ် တွင် မြန်မာနိ်ုင်ငံသို့​ ​ရောက်ရှိလာပြီး​ မြန်မာစာ​ပေ၊​ မြန်မာစကား​ကို သင်ယူ​လေ့​လာခဲ့​သည်။ ထိုသ်ို့​ သင်ယူ​လေ့​လာပြီး​နောက် သူသည် “မြန်မာ-အင်္ဂလိပ်အဘိဓာန်”ကို ပြုစုခဲ့​သည်။ ထိုအဘိဓာန်ကို ၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ပုံနှိပ် ထုတ်​ဝေခဲ့​သည်။ ထိုအဘိဓာန်တွင်

မြန်မာ a Burma မြန်မာလူ
မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း​ n-Upper Burma
မြန်မာဘာသာ n-the Burmese Language ဟုအနက်ပြန်ထား​သည်။

ထိုသို့​နိုင်ငံခြား​ သား​တို့​က မြန်မာ-အင်္ဂလိပ်အဘိဓာန်များ​ ပြုစုခဲ့​ကြသကဲ့​သို့​ မင်း​တုန်း​မင်း​၏ သား​တော် တစ် ပါး​ဖြစ်​သော မက္ခရာမင်း​သား​ကြီး​သည် အင်္ဂလိပ်ကုန်သည်များ​ထံမှ အင်္ဂလိပ်စာကို သင်ယူ​လေ့​ လာခဲ့​ပြီး​ ၁၈၃၃ ခုနှစ် တွင် “အင်္ဂလိပ်-မြန်မာအဘိဓာန်”ကို စတင်ပြုစုခဲ့​ရာ မစ္စတာချာလိန်း​ (Mr.Charles Lane) က ကူညီတည်း​ဖြတ်​ပေး​ခဲ့​သည်။ ထိုအဘိဓာန်ကို ၁၈၄၂ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိ ယနိ်ုင်ငံ ကလကတ္တား​မြို့​တွင် စတင် ပုံနှိပ်ထုတ်​ဝေခဲ့​သည်။

ထိုစာအုပ်၏ အမှာစာကို မက္ခရာမင်း​ သား​ကြီး​က မြန်မာဘာသာဖြင့်​ရေး​ပြီး​ မစ္စတာချာလီလိန်း​ (Mr. Charles Lane) က အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့​ ပြန်ဆိုခဲ့​သည်။ ထိုသို့​ပြန်ဆိုရာတွင် မက္ခရာမင်း​သား​ကြီး​က “မြန်မာလူမျိုး​”ဟု ​ရေး​သည်ကို မစ္စတာချာလိန်း​ (Mr. Charles Lane) က Burmese People ဟုလည်း​ကောင်း​၊​ “မြန်မာဘာသာ” ကို Burmese Language ဟုလည်း​ကောင်း​ ပြန်ဆိုထား​သည်။

မှတ်ချက်။ ။

မြန်မာသည် လူမျိုး​လော? နိုင်ငံ​လောဟူ၍ သုံး​သပ်​နေခြင်း​ဖြစ်၍ နိုင်ငံခြား​သား​တို့​၏ အ​ခေါ်အ​ဝေါ် သုံး​သပ်မည်မဟုတ်ပါ။ ထို့​ကြောင့်​ နိုင်ငံခြား​သား​တို့​မှ ​ခေါ်​ဝေါ်​သော မြိန်တြိန်၊​ ဗာရ်ဟ်မာ၊​ ဘား​မား​ စ​သောအသံထွက်များ​ကို မှတ်ချက်​ပေး​ရန် မရှိပါ။

ပထမ-အင်္ဂလိပ် မြန်မာ အဘိဓာန်ပြုစုသူ မင်း​သား​ကြီး​ကိုယ်​တော်တိုင် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ၂ ဘာသာ၌ ကျွမ်း​ကျင်သူဖြစ်ပါသည်။ အကျယ်သိလိုလျှင် ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာအဘိဓာန်ပြုစုသူ မက္ခရာမင်း​သား​ကြီး​ (မင်း​ယု​ဝေ) တွင်ဖတ်ပါ။

အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ တတိယစစ်ပွဲအပြီး​တွင် မြန်မာတို့​သည် အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီဘဝ ကျ​ရောက်ခဲ့​ကြသည်။ ကိုလိုနီ​ခေတ်တွင် မြန်မာတို့​အမျိုး​သား​စိတ်ဓာတ်များ​ နိုး​ကြား​လာပြီး​ ၁၉၀၆ ခုနှစ် တွင် ဝိုင်အမ်ဘီ​အေ(​ခေါ်) ဗုဒ္ဓဘာသာကလျာဏယုဝအသင်း​ (Young Men Buddhist Association/ YMBA) တည်​ထောင်ပြီး​ အမျိုး​၊​ ဘာသာ၊​ သာသနာအတွက် ​ဆောင်ရွက်ခဲ့​ကြသည်။ ထိုအသင်း​သည် ၁၉၂၀ ပြည့်​နှစ်တွင် ပြည်မြို့​တွင် အဌမ အကြိမ်​မြောက် ကွန်ဖရင့်​ကျင်း​ပပြီး​ ဝိုင်အမ်ဘီ​အေဟူ​သော အမည်အစား​ ဂျီစီဘီ​အေ (General Council of Burmese Association/ GCBA) မြန်မာအသင်း​ချုပ်ကြီး​ဟု အမည်​ပြောင်း​လဲ ခဲ့​သည်။

၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် သခင်ဘ​သောင်း​ဦး​စီး​သည့်​ တို့​ဗမာအစည်း​ အရုံး​ ​ပေါ်ပြီး​သည့်​နောက် ပိ်ုင်း​ မှစပြီး​ “ဗမာပြည်/ ဗမာ” စသည့်​ အသုံး​အနှုန်း​များ​ တွင်ကျယ်လာခဲ့​ပြန်သည်။ ၁ ​အောက်တိုဘာ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ဗမာ့​ထွက်ရပ်ဂိုဏ်း​ကို ဖွဲ့​စည်း​သည်။ ၂၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဗမာ့​လွတ် လပ်​ရေး​တပ်မ​တော် ဖွဲ့​စည်း​သည်။ ဂျပန်​ခေတ် (၁၉၄၂-၄၅) ခုနှစ်တွင် “ဗမာနိုင်ငံ​တော်၊​ ဗမာအမျိုး​ သား​” အသုံး​အနှုန်း​များ​ တွင်ကျယ်ခဲ့​သည်။

ဂျပန်​ခေတ်တွင် ဗမာနိုင်ငံ​တော်အုပ်ချုပ်​ရေး​၊​ စည်း​မျဉ်း​ များ​ ဥပ​ဒေ​ရေး​ဆွဲသည်၊​၊​

ဖြည့်​စွက်ချက်။ ။

မြန်မာဟူ​သော အမည်ကိုသာ စာလုံး​ပေါင်း​သတ်ပုံ အမျိုး​မျိုး​ဖြင့်​ လွန်ခဲ့​သော နှစ် ​ပေါင်း​ ၉ဝဝခန့်​က အစပြု၍ ​ကျောက်စာမင်စာတို့​တွင် ​တွေ့​လာခဲ့​ရ​ကြောင်း​ သိရှိရသည်။ ဗမာဟူ၍ မရှိ။ ရှင်း​ရှင်း​ဆိုရလျှင် ဗမာ သည် သခင်ဘ​သောင်း​ ဦး​စီး​တည်​ထောင်ခဲ့​သော တို့​ဗမာအစည်း​အရုံး​သမိုင်း​ စာမျက်နှာ ၁၃၃နှင့်​ ၂၁၅တို့​တွင် တို့​ဗမာဟု အဘယ့်​ကြောင့်​ သုံး​နှုန်း​ရပုံ၊​ ဗမာဟူ​သော အသုံး​အနှုန်း​နှင့်​ ပတ်သက်၍ ရှင်း​လင်း​ချက်နှင့်​ ဗမာပြည််ဟူ​သော အ​ခေါ်အ​ဝေါ်အ​ပေါ် တို့​ဗမာ အစည်း​အရုံး​ဝင် သခင်အများ​စု၏ သ​ဘောထား​ ​စေတနာကို ​ဖော်ပြထား​သည်။

တို့​ဗမာ အစည်း​အရုံး​”ဟူရာ၌ တို့​ဗမာပြည်ထဲ၌ရှိ​သော လူမျိုး​အား​လုံး​ကို ကိုယ်စား​ပြုသည့်​ အဓိပ္ပါယ်​ဖော်​ဆောင်ခြင်း​ အထိမ်း​အမှတ်အဖြစ် “တို့​ဗမာ”ဟု ​ခေါ်​ဝေါ်သုံး​နှုန်း​ခြင်း​ ဖြစ်သည်။

မြန်မာဟူ​သောစကား​မှာ မြန်မာ၊​ မာသည် ဟူ​သော အဓိပါယ်ကို ​ဆောင် ​သော်လည်း​ နှာသံပါ၍ ​ဘောင်ကျဉ်း​သည်။ အား​နည်း​သည်။

ရှမ်း​၊​ ကရင်၊​ ချင်း​၊​ ကချင်၊​ မွန်၊​ ရခိုင်၊​ ပ​လောင်၊​ ​တောင်သူ၊​ ဆလုံ၊​ နာဂ၊​ မြန်မာ စ​သော ဗမာတိုင်း​ရင်း​သား​အား​လုံး​ကို ခြံု၍ ငုံမိ​စေရန် “ဗမာ”ဟူ​သော စကား​လုံး​ကို ​ရွေး​သည်။

အသံထွက် မာ​ကျော ၍ သုံး​စွဲသည်။ တဖန် “ဘ”ကုန်း​နှင့်​ “ဘမာ”ဟု မ​ရေး​ဘဲ “ဗ”လချိုက်နှင့်​ ​ရေး​ခြင်း​မှာလည်း​ “ဘ”သည် ရံဖန်ရံခါ “ဖ”သံထွက်သ ဖြင့်​ စိတ်မချရ​သော​ကြောင့်​ “ဗ”လချိုက်နှင့်​ “ဗမာ”ဟု ​ရေး​သည်။ (တို့​ဗမာအစည်း​အရုံး​သမိုင်း​၊​ ​ခေတ်သစ်လူငယ်တစုနှင့်​ တို့​ဗမာ ဝါဒအစ၊​ စာ ၁၃၃) (ပုံ-၁))

ဗမာ ဆိုသည်မှာ (တို့​ဗမာ အစည်း​အရုံး​ သမိုင်း​ စာအုပ်မှ)

အစည်း​အရုံး​ကြီး​၏ အမည်ကိုယ်၌က အသင်း​ဝင်များ​၏ အမျိုး​သား​ရေး​ စိတ်ဓာတ်အယူအဆနှင့်​ ရည်ရွယ်ချက်တို့​သည် ပြိုကွဲခဲ့​သော​ရှေး​ရိုး​ အမျိုး​သား​ရေး​ အဖွဲ့​အစည်း​တို့​နှင့်​ ကွဲပြား​ခြား​နား​ကြောင်း​၊​ ကိုယ်ပိုင်သီး​ခြား​ နိုင်ငံ​ရေး​သတ်မှတ်ချက် ထူ​ထောင်​ကြောင်း​ ထင်ရှား​ပေသည်။

အမည်တွင် တို့​ဗမာ နှင့်​ အစည်း​အရုံး​ ဟူ၍ နှစ်ပိုင်း​ပါဝင်ပြီး​ အ​ခေါ်အ​ဝေါ် နှစ်မျိုး​စလုံး​သည် အသစ်တီထွင်ထား​ခြင်း​ ဖြစ်သည်။

တို့​ဗမာဟူ​သော ​ဝေါဟာရတွင် "တို့​" နှင့်​ "ဗမာ" ပါဝင်၏။

"တို့​" ဟူသည် "ငါတို့​" ဟု တိုက်ရိုက်အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ စုစည်း​မှု၊​ စုရုံး​မှုသ​ဘောဆန်သည်။ သခင်ဘ​သောင်း​သည် အမြင်ကျဉ်း​မှုသ​ဘောကို ​ချေဖျက်ပြီး​ စိတ်ပိုင်း​ဆိုင်ရာ တိုး​တက်​စေရန် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ အသုံး​ပြုခဲ့​ခြင်း​ ဖြစ်သည်။

"ဗမာ" ဟူ​သော ​ဝေါဟာရသည် မြန်မာတို့​၏ ရုံး​သုံး​၊​ကျောင်း​သုံး​၊​စာသုံး​၊​ပေသုံး​ ​ဝေါဟာရ (Formal Term) မဟုတ်ခဲ့​ပေ။ တကယ်လည်း​ "မြန်မာ"ဟူ​သော ​ဝေါဟာရကို "မြန်မာအသင်း​ချုပ်ကြီး​" (ဂျီစီဘီ​အေ) =General Council of Burmese Associations (GCBA) အမည်တွင် အသုံး​ပြုထား​ပြီး​ ဖြစ်​ပေသည်။ သခင်ဘ​သောင်း​တို့​က "မြန်မာ"ကို အသံ​ပျော့​သည်ဟု မကြိုက်။ ထို့​ကြောင့်​ အသံမာ​သော "ဗမာ" ကို ​ဝေါဟာရအသစ်အဖြစ် တီထွင်သည်။

တို့​ဗမာအစည်း​အရုံး​ဖွဲ့​ပြီး​ မကြာမီ မြန်မာ့​အလင်း​သတင်း​စာ၏ အယ်ဒီတာ ဦး​စိန်နှင့်​ ဝါရင့်​အမျိုး​သား​ရေး​သမား​များ​က "ဗမာ" ​ဝေါဟာရအသစ်ကို သုံး​ခြင်း​သည် ရိုး​ရာမြန်မာ​ဝေါဟာရကို ဖျက်စီး​ခြင်း​ဖြစ်သည်ဟုဆိုကာ ရှံု့​ချကြသည်။ သူ၏ မြန်မာ့​အလင်း​သတင်း​စာမှ ပြည်သူများ​အား​ လွဲမှား​သောအမည်ရှိ ထိုအဖွဲ့​အစည်း​၌ မပါဝင်ကြရန် ​ဆော်ဩ​ရေး​သား​ခဲ့​သည်။

ဝါရင့်​နိုင်ငံ​ရေး​သမား​ကြီး​ ဦး​ဘ​ဖေဦး​စီး​သော သူရိယသတင်း​စာမှလည်း​ တို့​ဗမာအစည်း​အရုံး​သတင်း​များ​ ​ဖော်ပြရာတွင် "တို့​ဗမာ" အစား​ "တို့​မြန်မာ" ဟု (၁၉၃၀ နှစ်လယ်အထိ) ​ပြောင်း​လဲပုံနှိပ်ခဲသည်။

သို့​သော် သခင်လူငယ်များ​က ၎င်းတို့​ တီထွင်​သော အမည်သစ်ကို မဖျက်သိမ်း​ချေ။ သခင်လူငယ်များ​က အမည်သစ်သည် စိတ်ဓာတ်အင်အား​ကို တတ်ကြွ​စေသည်ဟု ယုံကြည်ကြ၏။ "ဗမာ" ​ဝေါဟာရသည် မြန်မာလူမျိုး​သာမက မွန်၊​ရခိုင်၊​ရှမ်း​၊​ကရင်၊​ကချင်၊​ချင်း​စ​သော တိုင်း​ရင်း​သား​ပေါင်း​စုံကို ကိုယ်စား​ပြု​ကြောင်း​ သတ်မှတ်ကြ၏။

ထို့​အပြင် အစည်း​အရုံး​ကြီး​ကို ထူ​ထောင်သူ သခင်သိန်း​မောင်က "မြန်မာ"ဟူ​သော ​ဝေါဟာရသည် ​ရှေး​ရိုး​စဉ်လာ ​ကျောက်စာ၊​ရာဇဝင်များ​တွင် ​ရေး​သား​ဖော်ပြ​သော (လူနည်း​စုတိုင်း​ရင်း​သား​များ​အ​ပေါ် အာဏာလု​ချေမှုန်း​သော) လူများ​စုလူမျိုး​ ကို ရည်ညွှန်း​ကြောင်း​၊​ လူမျိုး​ရေး​ ခွဲခြား​ဖိနှိပ်မှုသ​ဘော​ဆောင်​ကြောင်း​၊​ ထို့​ကြောင့်​ "ဗမာ"ဟူ၍ အစည်း​အရုံး​အမည်ကို ​ရွေး​ချယ်​ကြောင်း​ ​ပြောသည်။

 သခင်လူငယ်များ​၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်​ဆိုချက်အရ "တို့​ဗမာ" ဟူသည် "တို့​အား​လုံး​ ဗမာ" ဟု တိုက်ရိုက် အဓိပ္ပာယ်​ဆောင်ပြီး​ "နိုင်ငံတွင်း​နေထိုင်ကြကုန်​သော ​သွေး​စည်း​သောပြည်သူများ​" ဟု သွယ်ဝိုက်အဓိပ္ပာယ်​ဆောင်၏။

ထို့​အပြင် "အစည်း​အရုံး​" ဟူ​သောအမည်သစ်ကို ​ရှေး​အသုံး​ "အသင်း​၊​အဖွဲ့​"မှ ခွဲထွက်တီထွင်သည်။

"အသင်း​၊​အဖွဲ့​" ​ဝေါဟာရသည် လူအချို့​၊​ အုပ်စုတစုကိုသာ ကိုယ်စား​ပြုသည်။

"အစည်း​အရုံး​" ဟူသည် စုစည်း​မှု၊​ စည်း​ရုံး​မှုဟူ​သော ကျယ်ပြန့်​သောသ​ဘော​ဆောင်သည်ဟု ဆို၏။

ထိုမျှမက "အတွင်း​ရေး​မှုး​"၊​ "အမှတ်စဉ်" စ​သော ​ဝေါဟာရအသစ်များ​ကိုလည်း​ တီထွင်ခဲ့​သည်။

ထို့​ကြောင့်​ တို့​ဗမာအစည်း​အရုံး​အမည်နာမသည် သူတို့​၏ ပြည်သူပြည်သား​ တိုင်း​ရင်း​သား​အား​လုံး​ စည်း​လုံး​ညီညာလို​သော သခင်လူငယ်များ​၏ ​စေတနာဆန္ဒကို ထင်ဟပ်​ဖော်ပြ​နေ​ပေသည်။ ​ရှေး​လူကြီး​များ​၏ ပြိုကွဲခဲ့​သော ယခင် မြန်မာအသင်း​ချုပ်ကြီး​ (ဂျီစီဘီ​အေ) အမည်နှင့်​ မတူ၊​ စကား​လုံး​တိုင်း​၊​ဝေါဟာရတိုင်း​ကို ဂရုတစိုက် တီတွင်ကာ အစည်း​အရုံး​အသစ် ထူ​ထောင်ခဲ့​ကြ၏။

ဥပမာ။

တို့​ (စည်း​လုံး​မှု) vs ပြိုကွဲမှု

ဗမာ vs မြန်မာ

အစည်း​အရုံး​ vs အသင်း​

ထိုကဲ့​သို့​ ​ဝေါဟာရအသစ်များ​ သုံး​စွဲပြီး​ တို့​ဗမာအစည်း​အရုံး​ကြီး​ကို သီး​ခြား​ကိုယ်ပိုင် နိုင်ငံ​ရေး​လက္ခဏာဖြင့်​ ထူ​ထောင်ခဲ့​သည်။

(ဦး​) ​ဇော်စိုး​ဝင်း​ "မြန်မာအမျိုး​သား​ရေး​လှုပ်ရှား​မှုတွင် တို့​ဗမာအစည်း​အရုံး​ နှင့်​ သခင်များ​ ​ပေါ်ထွန်း​လာခြင်း​စာတမ်း​"

စ​နေနဂါး​နီ ဂျာနယ်မှ အတွဲ ၂ အမှတ် ၂၄ ၊​ ၁၉၄၀ နိုဝင်ဘာ ၁၆

ဖက်ဆစ်ဂျပန်​တော်လှန်​ရေး​ ပြီး​သည့်​နောက် အင်္ဂလိပ်တို့​ မြန်မာနိုင် ငံကို ပြန်လည်သိမ်း​ပိုက်ခဲ့​သည်၊​၊​ ဖဆပလမှ ဦး​ဆောင်၍မြန်မာ့​ လွတ်လပ်​ရေး​ရရန် ကြိုး​ပမ်း​ခဲ့​ရာ ၁၉၄ရခုနှစ်တွင် ပြည်​ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ဖွဲ့​စည်း​ပုံအ​ခြေခံဥပ​ဒေ(The Constitution of Union of Burma)​ရေး​ဆွဲနိ်ုင်ခဲ့​သည်။ ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ပြည်​ထောင်စုမြန်မာနိ်ုင်ငံ (The Union of Burma) ​ပေါ်ထွန်း​လာခဲ့​သည်။ ထို့​နောက် ဖဆပလ​ခေတ်၊​ ​တော်လှန်​ရေး​ကောင် စီ​ခေတ် စသည့်​ ​ခေတ်များ​ ဖြတ်သန်း​လာပြီး​နောက် ၁၉၇၄ခုနှစ်တွင် ပြည်​ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံ (The Constitution of Socialist Republic of the Union of Myanmar)​ပေါ်​ပေါက်လာခဲ့​သည်။ထိုဖွဲ့​စည်း​ပုံ အ​ခြေခံဥပ​ဒေအရ ပြည်​ထောင်စုဆိုရှယ်လစ် သမ္မတမြန်မာနိ်ုင်ငံ (The Socialist Republic of the Union of Myanmar) ​ပေါ်​ပေါက်လာခဲ့​သည်။

၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိ်ုင်ငံ၏ အ​ခြေအ​နေများ​ယိုယွင်း​လာမှု​ကြောင့်​ ၁၈ စက်တင်ဘာ ၁၉ဂဂခုနှစ်တွင် နိုင်ငံ​တော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြား​မှု တည်​ဆောက်​ရေး​က နိ်ုင်ငံ​တော်တာဝန်ကိုယူခဲ့​သည်။ နိ်ုင်ငံ​တော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြား​မှု တည်​ဆောက်​ရေး​အဖွဲ့​လက်ထက် ၁၈ ဇွန် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံ​တော်အစိုး​ရက နိ်ုင်ငံ​တော်သီချင်း​တွင် ပါဝင်​သော “ဗမာ” ဆိုသည့်​ စကား​ရပ်ကို တိုင်း​ရင်း​သား​အား​လုံး​ကို ရည်ညွှန်း​သည့်​ “မြန်မာ”ဆိုသည့်​ စကား​ရပ်ဖြင့်​ပြင်ဆင်​ပြောင်း​လဲခဲ့​သည်။ ထို​နေ့​တွင်ပင် နိ်ုင်ငံ​တော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြား​မှု တည်​ဆောက်​ရေး​အဖွဲ့​ ဥပ​ဒေ ၁၆/၈၉ အရ စကား​ရပ်များ​ ​ပြောင်း​လဲ သတ်မှတ်သည့်​ ဥပ​ဒေကို ထုတ်ပြန်ခဲ့​သည်။ ထိုဥပ​ဒေအရ “Union of Burma” အစား​ “The Union of Myanmar,”Burma (သို့​မဟုတ်) Burman (သို့​မဟုတ်) Burmese အစား​ Myanmar ဆိုသည့်​စကား​ရပ်ကို ထည့််​သွင်း​ရမည့်​ဖြစ်သည်။

ဖြည့်​စွက်ချက်။ ။

ဗမာ သို့​မဟုတ် မြန်မာ ဟူ​သော အသုံး​အနှုန်း​ အတွက် ပြည်​ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ​တော် ဖွဲ့​စည်း​ပုံအ​ခြေခံ ဥပ​ဒေ နှင့်​ပတ်သက်​သော အဓိပ္ပါယ် ရှင်း​လင်း​ချက်များ​ စာတမ်း​၊​ စာမျက်နှာ ၁၈ ​အောက်ဆုံး​ပိုဒ်တွင် ​အောက်ပါအတိုင်း​ ရှင်း​လင်း​ထား​ပါ သည်။ပြည်​ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ​တော်ဟု ​ခေါ်ထား​ခြင်း​မှာ တိုင်း​ရင်း​သား​လူမျိုး​စုံတို့​ စု​ပေါင်း​နေထိုင်သည့်​ ပြည်နယ် နှင့်​ တိုင်း​များ​ ဖွဲ့​စည်း​ထား​သော ပြည်​ထောင်စုနိုင်ငံဖြစ်​ကြောင်း​၊​ သမိုင်း​စဉ်တ​လျှောက် ​မြှော်မှန်း​ခဲ့​ကြသည့်​ ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကို မြဲမြံခိုင်မာစွာ တည်​ဆောက်ကျင့်​သုံး​သွား​မည့်​ နိုင်ငံဖြစ်​ကြောင်း​၊​ ဘုရင်စံနစ်ဖြင့်​ အုပ်စိုး​သော နိုင်ငံမဟုတ်ဘဲ လုပ်သား​ပြည်သူတို့​ အာဏာပိုင်စိုး​သော နိုင်ငံဖြစ်​ကြောင်း​နှင့်​ တိုင်း​ရင်း​သား​လူမျိုး​များ​ကို သိမ်း​ကျံုး​ပေါင်း​ရုံး​၍ ​ခေါ်ဆိုသည့်​ မြန်မာဟူ​သော လူမျိုး​များ​ မှီတင်း​နေထိုင်ရာ နိုင်ငံ​တော်ဖြစ်​ကြောင်း​ ​ပေါ်လွင်ထင်ရှား​စေရန် ဖြစ်သည်။

အထက်ပါစာတွင် တို့​ဗမာအစည်း​အရုံး​က “ဗမာ”ဟူ​သော ​ဝေါဟာရနှင့်​ ပတ်သက်၍ ရှင်း​လင်း​ဖော်ပြသလိုမျိုး​ “မြန်မာ”ဟူ​သော အ သုံး​အနှုန်း​အ​ပေါ် ​သေချာကျနစွာ အကျိုး​သင့်​အ​ကြောင်း​သင့်​ ရှင်း​လင်း​ဖော်ပြထား​ခြင်း​ မရှိ​ချေ။ ကျင့်​သုံး​အုပ်ချုပ်မည့်​ပုံစံကို မဆီမ ဆိုင် ​ဖော်ပြကာ ဘာ့​ကြောင့်​ တိုင်း​ရင်း​သား​လူမျိုး​များ​ အား​လုံး​ကို မြန်မာဟု သိမ်း​ကျံုး​ပေါင်း​ရုံး​ခေါ်ဆိုရ​ကြောင်း​ မရှင်း​ဘဲ မြန်မာနိုင်ငံဟု ဇွတ်အတင်း​ ​ခေါ်​ဝေါ်လိုက်ခြင်း​ သာဖြစ်​ကြောင်း​ ​တွေ့​ရှိရမည် ဖြစ်သည်။(တို့​ဗမာ အစည်း​အရုံး​ သမိုင်း​ စာအုပ်မှ)

အချုပ်အား​ဖြင့်​ဆိုလျှင် ပုဂံ​ခေတ်မှ ကုန်း​ဘောင်​ခေတ်အထိ မြန်မာ ဟူ​သော ​ဝေါဟာရသည် နိုင်ငံနှင့်​လူမျိုး​ကို ရည်ညွှန်း​သည်။ သို့​သော် မြန်မာနိုင်ငံသို့​ ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများ​နှင့်​ အ​နောက် နိုင်ငံသား​များ​ ​ရောက်ရှိလာရာ မြန်မာနိ်ုင်ငံကို ​ခေါ်​ဝေါ်သုံး​စွဲရာတွင် ဘာမား​ဟု Burmah ဟုသုံး​ စွဲပြီး​ မြန်မာလူမျိုး​ကို ဘား​မင်း​ Burman ဟုသုံး​စွဲခဲ့​ကြသည်။ ထို့​နောက် ၁၉၃၀ ပြည့်​နှစ်တွင် တို့​ဗမာ အစည်း​အရုံး​ ​ပေါ်​ပေါက်လာ​သောအခါ “ဗမာပြည်” ၊​“ဗမာ” အသုံး​အနှုန်း​များ​ တွင်ကျယ်လာခဲ့​ သည်။ သို့​စေကာမူ မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်​ရေး​ ရချိန်မှစ၍ နိ်ုင်ငံနှင့်​လူမျိုး​ကို “မြန်မာ”ဟု တသမတ် တည်း​ သုံး​စွဲခဲ့​သည်။

မှတ်ချက်။ ။

မှန်ကန်ပါသည်။ လူမျိုး​အမည် "မြန်မာ" ၊​ နိုင်ငံအမည် "မြန်မာ" ဟု ​ရေး​သား​ချက်မှာ မှန်ကန်ပါသည်။ သို့​သော် ထို့​သို့​ ပြုလုပ်ခြင်း​သည် သင့်​တော်ပါ၏​လော။

ယခင်က “မြန်မာ”၊​“ဗမာ” မည်သို့​ပင် အသုံး​အနှုန်း​များ​ ရှိ​စေကာမူ ယ​နေ့​ အချိန်တွင် ပကတိအရှိတရား​များ​နှင့်​ ကိုက်ညီ​သော မြန်မာ ဟူသည့်​ အသုံး​အနှုန်း​ကို တရား​ ဝင် ​ပြောင်း​လဲသုံး​စွဲ​နေပြီ ဖြစ်သည်။ထို့​ကြောင့်​ နိ်ုင်ငံသူ၊​နိုင်ငံသား​များ​သည် သမိုင်း​ အ​ထောက်အထား​ခိုင်မာပြီး​ ပကတိအရှိတရား​များ​နှင့်​ ကိုက်ညီ​သော “မြန်မာနိ်ုင်ငံ” “မြန်မာပြည်သူ”အဖြစ် ဂုဏ် ယူဝင့်​ကြွား​စွာ တန်ဖိုး​ထား​ သုံး​စွဲရမည် ဖြစ်ပါ​ကြောင်း​ တင်ပြလိုက်ရပါသည််။

((((ယ​နေ့​ခေတ်ပြည်သူများ​ သိရှိထား​သင့်​ပါသည်.)))

မှတ်ချက်။ ။

နိဂုံး​ချုပ်တွင် ​ဆောင်း​ပါး​ရှင် ​ကောက်ချက်ချသည်မှာ " ပကတိအရှိတရား​များ​နှင့်​ ကိုက်ညီ​သော​ကြောင့်​" ဟူ၍ ပြဆိုထား​ပါသည်။

အရှိတရား​မှန်ပါသည်။ သို့​သော် ဖြစ်သင့်​သော တရား​ မဟုတ်ပါ။

တိုင်း​ရင်း​သား​ပေါင်း​စုံကို ကိုယ်စား​ပြု​သော အမည်သာ ဖြစ်သင့်​ပါသည်။

တို့​ဗမာမူကို မကြိုက်လျှင် တခြား​အမည်သာ ဖြစ်သင့်​ပါတယ်။ လူမျိုး​တမျိုး​အမည်ကို ပြည်​ထောင်စုအမည်မှည့်​ခေါ်ခြင်း​မှာ မသင့်​လျော်ပါ။

မူရင်း​ဆောင်း​ပါး​.

Link 1 ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်-

တို့​ဗမာ အစည်း​အရုံး​ သမိုင်း​ စာအုပ်

ဗမာ ဆိုသည်မှာ (တို့​ဗမာ အစည်း​အရုံး​ သမိုင်း​ စာအုပ်မှ)

"ဗမာ" အမည်အ​ပေါ် မြန်မာ့​အလင်း​ဦး​စိန်နှင့်​ သူရိယသတင်း​စာဦး​ဘ​ဖေမှ အငြင်း​ပွါး​မှု

အာဇာနည် အမျိုး​သား​ခေါင်​ဆောင်ကြီး​ သခင်မြ ၏ မိန့်​ခွန်း​များ​

မြ​စေတီ ​ကျောက်စာ

မြ​စေတီ ​ကျောက်စာ

(​မေး​) ဆရာကြီး​ခင်ဗျား​၊​ မြ​စေတီ​ကျောက်စာကို မည်သည့်​ခုနှစ်တွင် မည်သူက ​ရေး​ထိုး​ခဲ့​ပါသနည်း​။ ပုဂံ​ခေတ်သမိုင်း​ကို တိကျမှန်ကန်စွာ ​ဖော်ပြထား​သည်ဟု သိရှိရပါသဖြင့်​ မည်သည့်​အ​ကြောင်း​အရာများ​ကို ​ဖော်ပြထား​ကြောင်း​ကို ပြည့်​စုံစွာ​ဖြေကြား​ပေး​ပါရန် ပန်ကြား​အပ်ပါသည်။ (ဦး​သောင်း​ညွန့်​-စာ​ရေး​ဆရာ နာရီတာ၊​ မြန်​အောင်မြို့​)

(​ဖြေ)

မြ​စေတီ​ကျောက်စာကို ကျန်စစ်သား​မင်း​ကြီး​ နတ်ရွာစံပြီး​နောက် တနှစ်ခန့်​အကြာ၊​ မြန်မာသက္ကရာဇဖ် ၄၇၅-ခုနှစ်၊​ ခရစ်နှစ် ၁၁၁၃-ခုနှစ်တွင် ရာဇကုမာရ်မင်း​သား​က ​ရေထုး​ခဲ့​သည်။ ထို​ကျောက်စာကို ပုဂံမြို့​၊​ မြင်း​ကပါရပ်၊​ မြ​စေတီဘုရား​အနီး​တွင် ​တွေ့​ရ၍ မြ​စေတီ​ကျောက်စာ-ဟု လူသိများ​ပါသည်။ ဤ​ကျောက်စာ၌ မျက်နှာ​လေး​ဖက်ပါရှိသည်။ မျက်နှာတဖက်စီတွင် မြန်မာ၊​ မွန်၊​ ပါဠိ၊​ ပျူ တဘာသာစီဖြင့်​ ​ရေး​ထိုး​ထား​ခြင်း​ဖြစ်သည်။

မြ​စေတီ​ကျောက်စာသည် ပုဂံ​ခေတ် မြန်မစာ​ပေများ​အနက် ထင်ရှား​သော အ​စောဆုံး​မြန်မာ​ကျောက်စာ ဖြစ်သည်။ ​ကျောက်စာများ​သည် တိကျမှန်ကန်မှုရှိသဖြင့်​ ​ကျောက်စာက​ပြော​သော သမိုင်း​သည် ပို၍ ယုံကြည်မှုရှိသည်ဟု ဆိုနိုင်ပါသည်။

ပုဂံ​ခေတ်ဦး​မင်း​များ​အနက် နန်း​တက်သက္ကရာဇ်များ​နှင့်​စပ်လျဉ်း​၍ မြ​စေတီ​ကျောက်စာက အမှား​ပြင်​ပေး​သဖြင့်​ သမိုင်း​တန်ဖိုး​ လွန်စွာကြီး​ပါသည်။ မြန်မာရာဇဝင်များ​တွင် အ​နော်ရထာ၊​ ​စောလူး​၊​ ကျန်စစ်သား​နှင့်​ အ​လောင်း​စည်သူမင်း​တို့​၏ နန်း​စံနှစ်မျါ်နှင့်​ ပတ်သက်၍ ​ဖော်ပြရာ၌ ကွဲလွခြျက်ရှိ​နေသည်။ မြ​စေတီ​ကျောက်စာတွင် ပါရှိ​သော အ​ထောက်အထား​များ​ကို အ​ခြေခံ၍ သမိုင်း​သု​တေသီတို့​သည် အမှား​ကိ်ု ပြင်​ပေး​နိုင်ခဲ့​သည်။

မြ​စေတီ​ကျောက်စာ၏ အစတွင် တြိဘုဝနာဒိတျဓမ္မရာဇာဘွဲ့​ခံ ကျန်စစ်သား​မင်း​ကြီး​၏ နန်း​တက်သက္ကရာဇ်နှင့်​စပ်လျဉ်း​၍ "ပုရှာသ္ခင် သာသနာအနှစ် တ​ထောင့်​ခြောက်ရာ နှစ်ဆယ့်​ရှစ်နှစ် လွန်​လေပြီရကား​၊​ ဤအရိမဒ္ဒနပူရမည်​သောပြည်၌ တြိဘုဝနာဒိတျဓမ္မရာဇ် မည်​သောမင်း​ဖြစ်၏-"ဟု ဆိုထား​သည်။ ဤသာသနာနှစ် ၁၆၂၈-ခုနှစ်ဟု အတိအကျဆိုသည့်​ ​ကျောက်စာမှာ မြ​စေတီ ​ကျောက်စာသာလျှင်ဖြစ်သည်။ သာသနာနှစ် ၁၆၂၈-ခုနှစ်တွင် အရိမဒ္ဒနပုရမည်​သောပြည်တွင် တြိဘုဝနာဒိတျဘွဲခံ ကျန်စစ်သား​မင်း​ကြီး​ နန်း​တက်သည်ကို သိရှိရခြင်း​ဖြင့်​ သမိုင်း​သု​တေသီတို့​သည် ကျန်စစ်သား​မင်း​ကြီး​ကို ဆက်ခံ​သော အ​လောင်း​စည်သူမင်း​ကြီး​၊​ ကျန်စစ်သား​မင်း​ကြီး​ထက် အရင်နန်း​စံ​သော အနုရုဒ္ဓ (အ​နော်ရထာ) မင်း​ကြီး​နှင့်​ ​စောလူး​မင်း​တို့​၏ နန်း​စံသက္ကရာဇ်တို့​ကိုပါ သိရှိခွင့်​ရလိုက်ပါသည်။

မြန်မာမင်း​တို့​သည် သာသနာနှစ်ကို ဘီစီ-၅၄၄-မှ စတင်​ရေတွက်ကြသည်။ သာသနာနှစ် ၁၆၂၈-မှ ဘီစီ ၅၄၄-ကိုနုတ်​သော် ခရစ်နှစ် ၁၀၈၄-ကို ရရှိပါသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၀၈၄-သည် ကျန်စစ်သား​မင်း​ကြီး​ နန်း​တက်​သော နှစ်ဖြစ်သည်။ ဤခရစ်နှစ်သည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၄၄၆-နှင့်​လည်း​ ကိုက်ညီ​နေပါသည်။ မြ​စေတီ​ကျောက်စာတွင်ပင် ဆက်လက်​ဖော်ပြရာ၌ "ထိုမင်း​ အနှစ် နှစဆယ့်​ရှစ်နှစ် မင်း​မူပြီး​၏။ ​သေခမူနာသု​ရှော်ဝ်နှိုက်တယ်"ဟူ၍ ပါရှိရာ ကျန်စစ်သား​မင်း​ကြီး​ နန်း​တက်ခရစ်နှစ် ၁၀၈၄-ကို နန်း​သက် ၂၈-နှစ်​ပေါင်း​ထည့်​သော် ခရစ်နှစ် ၁၁၁၂-သည် ကျန်စစ်သား​မင်း​ကြီး​ န်တ်ရွာစံ​သောနှစ် ဖြစ်​ပေသည်။ ထို့​အပြင် ကျန်စစ်သား​ကို ဆက်ခံ​သော အ​လောင်း​စည်သူမင်း​၏ နန်း​တက်သက္ကရာဇ်ကို ရရှိ​ပေသည်။

မြ​စေတီ​ကျောက်စာကို အ​ခြေခံ၍ ပုဂံ​ခေတ်ဦး​ မင်း​တို့​၏ နန်း​စံနှဏ်ကို ​အောက်ပါအတိုင်း​ ရရှိပါသည်။

၁။ မင်း​-အ​နော်ရထာ။ သာသနာနှစ်-၁၅၈၈။ ခရစ်နှစ်-၁၀၄၄။ မြန်မာသက္ကရာဇ်-၄၀၆။ နန်း​သက်-၃၃။

၂။ မင်း​-​စောလူး​။ သာသနာနှစ်-၁၆၂၁။ ခရစ်နှစ်-၁၀၇၇။ မြန်မာသက္ကရာဇ်-၄၃၉။ နန်း​သက်-၇။

၃။ မင်း​-ကျန်စစ်သား​။ သာသနာနှစ်-၁၆၂၈။ ခရစ်နှစ်-၁၀၈၄။ မြန်မာသက္ကရာဇ်-၄၄၆။ နန်း​သက်-၂၈။

၄။ မင်း​-အ​လောင်း​စည်သူ။ သာသနာနှစ်-၁၆၅၆။ ခရစ်နှစ်-၁၁၁၂။ မြန်မာသက္ကရာဇ်-၄၇၄။ နန်း​သက်-၇၅။

(​ကျောက်စာက​ပြော​သော သမိုင်း​ )

ကျန်စစ်သား​မင်း​ကြီး​၏နန်း​တက်သည့်​ခရစ်နှစ်သည် ၁၀၈၄-ဖြစ်​ကြောင်း​ မြ​စေတီ​ကျောက်စာ၏ ​ဖော်ပြချက်ကို ပြည်မြို့​၊​ ​ရွှေဆံ​တော် မွန်​ကျောက်စာကလည်း​ ​ထောက်ခံသည်ကို ​တွေ့​ရှိရသည်။ မြ​စေတီ ​ကျောက်စာသည် ရာဇဝင်များ​တွင် မပါရှိ​သေး​သော အချက်အလက်များ​ကိုလည်း​ ထည့်​သွင်း​ဖော်ပြထား​ သည်ကို ​တွေ့​ရှိရသည်။ ဥပမာအား​ဖြင့်​-ကျန်စစ်သား​မင်း​ကြီး​၏ မိဖုရား​များ​အနက် ၎င်းချစ်ခင်မြတ်နိုး​သော မိဖုရား​မှာ "တြိ​လောကဝဋံသကာ​ဒေဝီ" ဖြစ်​ကြောင်း​၊​ ကျန်စစ်သား​မင်း​ကြီး​နှင့်​ မိဖုရား​ တြိ​လောကဝဋံသကာ​ဒေဝီ-တို့​မှ ရာဇကုမာရ်-ဟူ​သော သား​တော်တပါး​ ဖွား​မြင်​ကြောင်း​၊​ ရာဇကုမာရ်သည် မိဘ​ကျေး​ဇူး​သိတတ်​သော သား​တော်ဖြစ်​ကြောင်း​ စသည့်​ သမိုင်း​အချက်အလက်များ​ကို ​ဖော်ပြထား​သည်။

လူမှု​ရေး​နှင့်​စပ်လျဉ်း​၍ ပုဂံ​ခေတ်တွင် သက်မုလွန်ရွာ၊​ ရပါယ်ရွာ၊​ ဟန်ဗိုင်ရွာစသည့်​ ကျွန်ရွာအမည်များ​ ရှိ​ကြောင်း​လည်း​ ​ဖော်ပြထား​သည်ကို ​တွေ့​ရှိရသည်။ သာသနာ​ရေး​နှင့်​စပ်လျဉ်း​၍ ကျန်စစ်သား​မင်း​ကြီး​ လက်ထက်တွင် ဆရာ​တော်ကြီး​များ​၏ ဘွဲ့​အမည်များ​ကိုလည်း​ ​ဖော်ပြထား​သည်။ ယင်း​တို့​မှာ သင်ကြီး​မုဂ္ဂလိပုတ္တတိဿ​ထေရ်၊​ သင်ကြီး​သု​မေဓပဏ္ဍိတ်၊​ သင်ကြီး​ဗြဟ္မပါလိ၊​ သင်ကြီး​ဗြဟ္မဒိပ်၊​ သင်ကြီး​သောန်နှင့်​ သင်ကြီး​သင်္ဃ​သေနဝရပဏ္ဍိတ်-ဟူ၍ ​တွေ့​ရှိရသည်။

မြန်မာနိုင်ငံသည် အ​ရှေ့​တောင်အာရှတွင် ​ကျောက်စာအ​ပေါများ​ဆုံး​သောနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ​ကျောက်စာတွင် နိုင်ငံ​ရေး​၊​ စီး​ပွား​ရေး​၊​ လူမှု​ရေး​၊​ သာသနာ​ရေး​ဆိုင်ရာ အ​ကြောင်း​အရာများ​ကို မှတ်တမ်း​တင်​လေ့​ ရှိကြပါသည်။ ​ကျောက်စာပါ အ​ထောက်အထား​များ​ကို အခြား​မှတ်တမ်း​များ​နှင့်​ တိုက်ဆိုင်စစ်​ဆေး​ရာတွင် တိကျမှန်ကန်မှုရှိသဖြင့်​ ​ကျောက်စာက​ပြော​သော သမိုင်း​သည် ပို၍ယုံကြည်မှုရှိသည်ဟု ဆိုနိုင်ပါသည်။ မြ​စေတီ​ကျောက်စာက ​ပြော​သော ပုဂံ​ခေတ်သမိုင်း​သည် တိကျမှန်ကန်မှုရှိသဖြင့်​ မြန်မာစာ သု​တေသီများ​ရော၊​ သမိုင်း​သု​တေသီများ​အတွက်ပါ မြ​စေတီ​ကျောက်စာသည် အလွန်တန်ဖိုး​ရှိ​သော ​ကျောက်စာဖြစ်ပါသည်။ မြ​စေတီ​ကျောက်စာကို ရာဇကုမာရ် ​ကျောက်စာဟုလည်း​ သိရှိ​နေကြသည်။

ဦး​မြင့်​စော (သမိုင်း​ပါ​မောက္ခ-ပုသိမ်တက္ကသိုလ်)(မင်္ဂလာ​မောင်မယ် ၂၀၁၀-ခု ဇွန်လ)

==========================================

မြ​စေတီ​ကျောက်စာ

Jun 11, '09 11:55

မြ​စေတီ​ကျောက်စာကို ရာဇကုမာရ်​ရေး​ထိုး​ခဲ့​သော​ကြောင့်​ ရာဇကုမာရ် ​ကျောက်စာဟုလည်း​ ​ခေါ်သည် ............

ရာဇကုမာရ် ​ကျောက်စာတွင်မျက်နှာ​လေး​ဖက်ပါရှိပြီး​ ပါဠိ၊​ မွန်၊​ ပျူ နှင့်​ မြန်မာဘာသာ တို့​ဖြင့်​ မှတ်တမ်း​ တင်ထား​ခဲ့​သည်။ ​ကျောက်စာတိုင်သည် အမြင့်​ ၅၅ " ၊​ အကျယ် ၁၄ " ရှိသည်။မြ​စေတီ ​ကျောက်စာ အရ ရာဇကုမာရ် မင်း​သား​သည် ကျန်စစ်သား​မင်း​ နှင့်​ ကြင်ရာ​တော် သမ္ဘူလ ၏ သား​ဖြစ်သည် ဟုသိရသည်။ ကျန်စစ်သား​ မင်း​ဖြစ်​သောအခါ သား​အရင်း​ဖြစ်သည့်​ ရာဇကုမာရ်အား​ ထီး​နန်း​အရိုက်အရာမ​ပေး​နိုင်ဘဲ သမီး​ဖြစ်သူ ​ရွှေအိမ်စည် နှင့်​ မွန်ဘုရင် မနုဟာ ၏​မြေး​တော်သူတို့​မှ ဖွား​မြင်သည့်​ ​မြေး​တော် အ​လောင်း​စည်သူ အား​နန်း​လျာထား​ပြီး​ဖြစ်သဖြင့်​ ရာဇကုမာရ်အား​ ဓညဝတီ​တောင်စဉ် ၇ ခရိုင်အား​ပေး​ခြင်း​ဖြင့်​ နှစ်သိမ့်​ခဲ့​သည်။ ရာဇကုမာရ်ကလည်း​ ဖခင်၏​ကျေး​ဇူး​ကို သိတတ်​သောအား​ဖြင့်​ ကျန်စစ်သား​ နာမကျန်း​ဖြစ်ချိန်တွင် မိမိပိုင် ​ရွှေ၊​ ​ငွေ ဥစ္စာများ​ဖြင့်​ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွား​တော်များ​ သွန်း​လုပ်ပူ​ဇော်​ပေး​ခဲ့​သည်။ ထိုသို့​သော် ကုသိုလ်အ​ကြောင်း​ကို မြ​စေတီ​ကျောက်စာအဖြစ် ​ရေး​ထိုး​ခဲ့​ခြင်း​ ဖြစ်သည်။

သက်ဦး​ဆံပိုင်ဘုရင်စနစ်ဖြင့်​ တိုင်း​ပြည်အုပ်ချုပ်​သော အချိန်အခါကကမ္ဘာ့​သမိုင်း​၊​ မြန်မာ့​သမိုင်း​တွင်ဖခင်အား​သက်ကား​ ထီး​နန်း​အုပ်ချုပ်ခဲ့​ကြ​သော သား​များ​ကို​တွေ့​ရသည်။ ထိုသူများ​နှင့်​မတူဘဲနာမကျန်း​ဖြစ်​နေသည့်​ ဖခင်အား​ မ​သေခင် ဘဝကူး​ကောင်း​စေရန် မိမိပိုင် ​ရွှေ၊​ ​ငွှေ ပစ္စည်း​ဥစ္စာများ​ဖြင့်​ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွား​တော် ပြုလုပ်ပူ​ဇော်ပြီး​ ဖခင်အား​ရေစက်ချ အမျှ ​ဝေ​စေခဲ့​သည်။ ထိုသို့​သော အ​ကြောင်း​အရာကို မွန်၊​ ပါဠိ၊​ ပျူ နှင့်​ မြန်မာစာတို့​ဖြင့်​ မှတ်တမ်း​တင်ခဲ့​သည်။ ​တွေ့​ ရှိရသမျှ မြန်မာစာ​ပေမှတ်တမ်း​များ​တွင် ရာဇကုမာရ် ​ကျောက်စာသည် အ​စောဆုံး​ဖြစ်သည်။ ​ကျောက်စာကိုဖတ်ရလွယ်​အောင် ယ​နေ့​ခေတ်စကား​များ​ဖြင့်​ ဘာသာပြန်ဆိုထား​သည်။

သီရိ။ န​မောဗုဒ္ဒါယသိဒ္ဒံ။ ဘရား​သခင်သာသနာ၊​ အနှစ်တစ်​ထောင်​ခြောက်ရာနှစ်ဆယ့်​ရှစ်နှစ် လွန်​လေပြီး​သောအခါ၊​ ဤအရိမဒ္ဒနာပူရ အမည်ရ​သောပြည်၌၊​ ကျက်သ​ရေမင်္ဂလာအ​ပေါင်း​နှင့်​ ပြည့်​စုံသည့်​ တြိဘုဝနာဒိတျဓမ္မရာဇာ(ကျန်စစ်သား​၏ဘွဲ့​အမည်) မည်​သော မင်း​ကြီး​စိုး​စံ၏။ ထိုမင်း​၏မိဖုရား​တစ်ပါး​ကား​၊​ တြိ​လောကဝဋံသကာ​ဒေဝီ (သမ္ဘူလမိဖုရား​) အမည်ရှိ၏။ ထိုမိဖုရား​၏ သား​တစ်​ယောက်မှာ ရာဇကုမာရမည်၏။ ထိုမင်း​ကား​ ကျွန်သုံး​ရွာကို၊​ မိဖုရား​အား​ ​ပေး​၏။ ထိုမိဖုရား​သေလွန်ခဲ့​သောအခါ၊​ မိဖုရား​၏သား​၊​ ရာဇကုမာရအား​၊​ မင်း​ကြီး​က ​ပေး​အပ်ခဲ့​၏။

ထိုမင်း​သည် နှစ်​ပေါင်း​ နှစ်ဆယ့်​ရှစ်နှစ် မင်း​ပြုခဲ့​ပြီး​နောက်၊​ မကျန်း​မမာ ဖျား​နာ၍ နတ်ရွာစံကာနီး​ ​သောအခါ ထိုရာဇကုမာရအမည်ရှိ​သော သား​သည်၊​ မိမိအား​မွေး​ကျွေး​ ပြုစု​စောင့်​ရှောက်ခဲ့​သော ဖခမည်း​တော်မင်း​ကြီး​၏ ဂုဏ်​ကျေး​ဇူး​ကို ​အောက်​မေ့​သတိရ၍ ​ရွှေသား​အစစ်ဖြင့်​ပြီး​သော ဗုဒ္ဒရုပ်ပွား​ ​တော်ကို ထုလုပ်ပြီး​နောက်၊​ မင်း​ကြီး​၏ထံပါး​သို့​ဝင်ပြီး​၊​ ဆက်သ​သောအခါ၊​ ဤသို့​လျှောက်ထား​၏။ '' ဤ​ရွှေဘုရား​ကား​ မင်း​ကြီး​အဖို့​ သား​တော်ပြုလုပ်ပါသည်။ သား​တော်အား​၊​ ဖခမည်း​တော်မင်း​ကြီး​ ​ပေး​အပ်ထား​ခဲ့​သော၊​ ကျွန်သုံး​ရွာကို ဤ​ရွှေဘုရား​အား​၊​ သား​တော်လှူဒါန်း​ပါသည်။

'' ထိုအခါ ကျန်စစ်သား​မင်း​ကြီး​သည် နှစ်လိုရွှင်လန်း​ ဝမ်း​မြောက်၍ ​ကောင်း​လေစွ၊​ကောင်း​လေး​စွဟု သာဓု​ခေါ်​တော်မူ၏။ ထို့​နောက် သံဃာ​တော်၊​ ဆရာ​တော်ကြီး​များ​ဖြစ်ကြ​သော ရှင်အရဟံမဟာ​ထေရ် ​မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿ​ထေရ်၊​ သု​မေဓပဏိတ​ထေရ်၊​ ဗြဟ္မပါလ​ထေရ်၊​ ဗြဟ္မ​ဒေဝ​ထေရ်၊​ ​သောန​ထေရ်၊​ သင်္ဃ​သေနဝရပဏိတ​ထေရ် တို့​၏​ရှေ့​မှောက်တွင် ကျန်စစ်သား​မင်း​ကြီး​ ​ရေစက်ချ အမျှ​ပေး​ဝေ၏။

​နောင်အခါတွင် ရာဇကုမာရမင်း​သား​သည် ​ရွှေဘုရား​ဆင်း​တု​တော်ကို၊​ ထာပနာ၍၊​ ​ရွှေအထွတ်ဖြင့်​ ဂူဘုရား​တည်ပြီး​နောက်၊​ သက်မုနလွန်တစ်ရွာ၊​ ရပါယ်တစ်ရွာ၊​ ​ဟေန်ဗိုင်တစ်ရွာ ထိုကျွန်သုံး​ရွာနှင့်​ ရွာသား​များ​ကို ဂူဘုရား​အား​ လှူဒါန်း​ပြီး​၊​ ​ရေစက်သွန်း​ချစဉ်၊​ ဤသို့​ ဆု​တောင်း​မိန့်​ဆိုခဲ့​၏။ ဤငါ့​ကောင်း​မှုကား​၊​ သဗ္ဗညုတ ဉာဏ်ပညာရအံ့​သောအ​ကြောင်း​ ဖြစ်ပါ​စေသတည်း​။ ငါမရှိ​တော့​သော ​နောင်အခါတွင်၊​ ငါ့​သား​သည်လည်း​ကောင်း​၊​ ငါ့​မြေး​သည်လည်း​ကောင်း​၊​ သူတထူး​သည်လည်း​ကောင်း​၊​ ငါလှူခဲ့​သော ကျွန်တို့​အား​၊​ နှိပ်စက်ပြုမူခဲ့​လျှင်၊​ အရိ​မေတ္တယျ ဘုရား​သခင်ပွင့်​သောအခါ ဘုရား​မြတ်စွာအား​ မဖူး​မြော်ကြရပါ​စေသတည်း​။

" ငါတို့​ မြန်မာစာ​ပေဟာ ​ကျေး​ဇူး​သိခြင်း​တရား​နဲ့​ စတင်ခဲ့​တာ " ဆရာကြီး​ဦး​ဖေ​မောင်တင်

Source:http://myanmarclassic.multiply.com/journal?&show_interstitial=1&u=%2Fjournal

“မြန်မာ” ​ဝေါဟာရ သမိုင်း​ကြောင်း​ ​ရှေး​ရာဇဝင်သမိုင်း​၊​စာ​ပေမှ မြန်မာလူမျိုး​၊​ မြန်မာပြည် အသုံး​အနှုန်း​များ​ကို အကျယ်ဖတ်ရှုနိုင်ရန် ဤမှာ တတ်နိုင်သမျှ စုစည်း​ပေး​ထား​ပါသည်။

မြ​စေတီ ​ကျောက်စာ

လူမျိုး​တစ်ရာ့​တပါး​စာရင်း​

ဦး​ကုလား​ မဟာရာဇဝင်

မက္ခရာမင်း​သား​ကြီး​၏ ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ အဘိဓာန်

​ယောအတွင်း​ဝန် ဦး​ဖိုး​လှိုင်၏ ရာဇဓမ္မသင်္ဂဟကျမ်း​

​ခေတ်မှီ မြန်မာရာဇဝင်အကျဉ်း​ -အမျိုး​သား​ပညာဝန် ဦး​ဖိုး​ကျား​

ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်ကျမ်း​

လွတ်လပ်​ရေး​ ​ကြေညာစာတမ်း​

မြန်မာ့​စွယ်စုံကျမ်း​

​ဒေါက်တာနိုင်ပန်း​လှ၏ ရာဇာဓိရာဇ် အ​ရေး​တော်ပုံကျမ်း​

တွင်း​သင်း​မြန်မာရာဇဝင်သစ်

​ဒေါက်တာသန်း​ထွန်း​-အမိန့်​တော်ပြန်တမ်း​များ​၊​ဒုတိယတွဲ

မြန်မာအစ (ဦး​ဖိုး​လတ်)

မြန်မာလူမျိုး​ ( လူမျိုး​တစ်ရာ့​တပါး​စာရင်း​ )

၁၉၇၉ ဩဂုတ်လထုတ် (စာ - ၂၂ - ၃၈ ) ​ငွေတာရီမဂ္ဂဇင်း​ ​ဆောင်း​ပါး​မှာ လူမျိုး​တစ်ရာ့​တပါး​ မူ ၈ မျိုး​တွင်ပါဝင်​သော "မြန်မာလူမျိုး​"ကို ​လေ့​လာနိုင်ရန် ​ဖော်ပြလိုက်ပါသည်။

မြန်မာလူမျိုး​ - ( ဦး​ကုလား​ မဟာရာဇဝင်)

ဦး​ကုလား​ မဟာရာဇဝင်တွင် မြန်မာလူမျိုး​ အသုံး​အနှုန်း​ကို ဤသို့​ ​တွေ့​ရသည်။



****************

****************

****************

****************

**************** =============

ဦး​ကုလား​ မဟာရာဇဝင်

​ညောင်ရမ်း​ခေတ် (သို့​) ဒုတိယအင်း​ဝ​ခေတ် သာလွန်မင်း​တရား​ကြီး​(၁၆၂၉-၁၆၄၈)လက်ထက်တွင် စာ​ပေကျမ်း​ဂန်တတ် ပညာရှိကြီး​ဖြစ်သည်။ ဦး​ကုလား​၏ အဘသည် စဉ့်​ကူး​ရွာသူ​ဌေး​ ​ဒေဝ​သေဋ္ဌ၊​ အမိ မဏိဩဃ ဖြစ်သည်။ ဦး​ကုလား​၏ ​မွေး​သက္ကရာဇ်ကို မသိရပါ။ စဉ့်​ကူး​ရွာဇာတိ ဖြစ်သည်။

အဘသည်သူ​ဌေး​မျိုး​၊​ အမိသည် ​စော်ဘွား​ မြို့​စား​မျိုး​ဖြစ်၍ သူ​ဌေး​သား​ ဦး​ကုလား​သည် မိမိစည်း​စိမ်နှင့်​ ​အေး​ချမ်း​သာယာစွာ ​နေနိုင်​သော်လည်း​ ​နောင်လာ​နောက်သား​တို့​အတွက် အပတ်တကုတ် ကြိုး​စား​ရှာ​ဖွေ စု​ဆောင်း​၍ ရာဇဝင်ကျမ်း​ကြီး​များ​ကို ပြုစုခဲ့​သည်။

ပုဂံရာဇဝင်၊​ တ​ကောင်း​ရာဇဝင်၊​ သ​ရေခတ္တရာရာဇဝင်၊​ အင်း​ဝရာဇဝင်၊​ ​တောင်ငူရာဇဝင် စသည်ဖြင့်​ ​ရှေး​ဟောင်း​ရာဇဝင် ကျမ်း​ငယ်များ​ကို စု​ပေါင်း​ညှိနှိုင်း​ပြီး​ မဟာရာဇဝင်ကြီး​ ကို​ရေး​သား​ခဲ့​သည်။

 ကျမ်း​ငယ်များ​အပြင် ​ကျောက်စာ ၊​ ဧချင်း​ ၊​ ​မော်ကွန်း​ များ​ကိုလည်း​ အ​ထောက်အထား​ပြု ​လေ့​လာ၍ ​ရေး​သား​ခဲ့​၏။ ကွဲပြား​နေ​သော ​ရှေး​ရာဇဝင်ကျမ်း​ငယ်များ​ကို တကွဲတပြား​ တသီး​တခြား​ဆီ မဖြစ်ရ​လေ​အောင် စုစည်း​၍ စနစ်တကျ ပြုစုပြီး​ တစ်​စောင်တည်း​ ပြုလုပ်ခဲ့​သည်။ ဦး​ကုလား​ မဟာရာဇဝင်ဟုလည်း​ ​ခေါ်၍ စံပြု​လောက်​သော ကျမ်း​ဖြစ်သည်။

ထို့​ကြောင့်​ ​နောင် ရာဇဝင်ကျမ်း​ဆရာတို့​သည် ဦး​ကုလား​ မဟာရာဇဝင်ကို အမှီပြု၍ ​ရေး​သား​ကြသည်။ ဦး​ကုလား​ မဟာရာဇဝင်တွင် မှတ်တမ်း​တင်​လောက်သည့်​ အချက်မှာ ​ပြေပြစ်​ကောင်း​မွန်​သော ဝါကျအသုံး​အနှုန်း​၊​ စကား​လုံး​ အထား​အသိုများ​ပင် ဖြစ်သည်။ စကား​ပြေရိုး​ရိုး​ ဖြစ်သည်။ ဘကြီး​တော်(စစ်ကိုင်း​မင်း​)လက်ထက် ​ရေး​သား​သော မှန်နန်း​ ရာဇဝင်​တော်ကြီး​ သည်လည်း​ ဦး​ကုလား​ မဟာရာဇဝင်ကို အမှီပြုရသည်။​ခေတ်ပြိုင် ဦး​ကုလား​နှင့်​ တစ်​ခေတ်တည်း​ ​ကျော်ကြား​သူမှာ ဝန်ကြီး​ပ​ဒေသရာဇာ ဖြစ်သည်။

​ရေး​သား​ခဲ့​သော ကျမ်း​များ​

မဟာရာဇဝင်ကြီး​

မဟာရာဇဝင်လတ်

မဟာရာဇဝင်ချုပ်

============



"မြန်မာနိုင်ငံ" ဟူ​သော အသုံး​အနှုန်း​လဲ ​တွေ့​ရပြီး​ မည်သည်ကို ရည်ရွယ်​ကြောင်း​ စဉ်း​စား​နိုင်ပါရန် ​အောက်​ခြေတွင် ပူး​တွဲ တင်ပြလိုက်ပါသည်။

မြန်မာလူမျိုး​ - ​ယောအတွင်း​ဝန် ဦး​ဖိုး​လှိုင်၏ ရာဇဓမ္မသင်္ဂဟကျမ်း​))))))

​ယောအတွင်း​ဝန် ဦး​ဖိုး​လှိုင်၏ ရာဇဓမ္မသင်္ဂဟကျမ်း​တွင် မြန်မာလူမျိုး​ အသုံး​အနှုန်း​ကို ဤသို့​ ​တွေ့​ရသည်။







*****************

==============================

မင်း​ကို ဆုံး​မ​သော ​ရွှေပြည်ဝန်ကြီး​ ဦး​ဘိုး​လှိုင်

မြန်မာ့​သမိုင်း​မှာ ပြည်သူလူထုအ​ပေါ် တရား​မျှတစွာ အုပ်ချုပ်တဲ့​ မင်း​တွေရှိခဲ့​သလို၊​ ပြည်သူကို နှိပ်စက်တဲ့​ မင်း​တွေလည်း​ အုပ်စိုး​ခဲ့​ပါတယ်။ အဲဒီလိုကွဲပြား​တဲ့​ မင်း​တွေရှိခဲ့​သလို မင်း​မှုထမ်း​တွေမှာလည်း​ မင်း​လိုလိုက် မင်း​ကြိုက်​ဆောင်သူ​တွေနဲ့​ မှန်ရာကို ​ပြောရဲ၊​ ​ရေး​ရဲ၊​ လုပ်​ဆောင်ရဲတဲ့​သူ​တွေဆိုပြီး​ ကွဲပြား​စွာ ရှိခဲ့​ပါတယ်။ ဒီလို မှန်ရာကို တင်ပြ လုပ်​ဆောင်ရဲသူများ​ထဲက စံပြုထိုက်သူတစ်ဦး​က​တော့​ ​ရွှေပြည်ဝန်ကြီး​ ဦး​ဘိုး​လှိုင်ဖြစ်ပါတယ်။

​ယောအတွင်း​ဝန်၊​ ​ရွှေပြည်ဝန်၊​ ​ယောမင်း​ကြီး​၊​ ​ရွှေပြည်မင်း​ကြီး​၊​ ဝက်မစွတ်မြို့​စား​၊​မ​ကွေး​မြို့​စား​ ဝန်ရှင်​တော်မင်း​ကြီး​၊​ သတိုး​မင်း​ကြီး​ မဟာမင်း​ခေါင် သီဟသူ စသဖြင့်​ အမျိုး​မျိုး​ ​ခေါ်တွင်ကြတဲ့​ ဦး​ဘိုး​လှိုင်ကို ကွယ်လွန်သူ စာဆိုကြီး​ ဆရာ​မောင်ထင်က​တော့​ 'မြန်မာ့​ နိုင်ငံ​ရေး​သုခမိန်ကြီး​' လို့​ တင်စား​ခေါ်ဆိုခဲ့​ပါတယ်။

ဆရာမင်း​ယု​ဝေ ကလည်း​ သူ့​ရဲ့​ 'ပထမ မြန်မာများ​' စာအုပ်မှာ '​ယောမင်း​ကြီး​ ဦး​ဘိုး​လှိုင် (ပထမ သိပ္ပံစာ​ပေ ပြုစုသူ)' လို့​ ကမ္ပည်း​တင်ခဲ့​ပါတယ်။

မြန်မာ့​စွယ်စုံကျမ်း​မှာလည်း​ 'မြန်မာ့​နိုင်ငံ​ရေး​နှင့်​ အုပ်ချုပ်​ရေး​ အ​တွေး​အ​ခေါ် အယူအဆတို့​ကို ​ခေတ်နှင့်​လျော်​အောင် တိုး​တက်ဖွံ့​ဖြိုး​စေရန် ကြံဆရွက်​ဆောင်ခဲ့​သော မြန်မာ့​နိုင်ငံ​ရေး​သုခမိန်' လို့​ ​ဖော်ပြခဲ့​ပါတယ်။

သူဟာ သက္ကတ၊​ ပါဠိ၊​ မြန်မာစာ​ပေတို့​ကို နှံ့​စပ်ရုံတင်မက အ​နောက်တိုင်း​ ဝိဇ္ဇာ သိပ္ပံပညာရပ်​တွေမှာပါ နှံ့​စပ်သူဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ​ကြောင့်​ အ​နောက်တိုင်း​က ရတဲ့​ ပညာဗဟုသုတ​တွေကို မြန်မာပစ္စည်း​ဖြစ်​အောင် ကြံ​ဆောင်ရင်း​ မြန်မာ့​ရိုး​ရာကို ထိန်း​သိမ်း​ပေး​ခဲ့​ပါတယ်။

မင်း​တုန်း​မင်း​ လက်ထက်က​နေ သီ​ပေါမင်း​လက်ထက်အထိ အတွင်း​ဝန်၊​ မြို့​စား​၊​ အတိုင်ပင်ခံ ပညာရှိ စတဲ့​ရာထူး​တွေနဲ့​ အမှုထမ်း​နေစဉ်မှာပဲ မြန်မာစာ​ပေ​လောကမှာ ထင်ရှား​တဲ့​ ကျမ်း​အ​စောင်​စောင်ကို ​ရေး​သား​ပြုစုခဲ့​ပါတယ်။

ဦး​ဘိုး​လှိုင်ကို မြန်မာ့​နိုင်ငံ​ရေး​သုခမိန်လို့​ ဘာ​ကြောင့်​ခေါ်ဆိုပါသလဲ။

မြန်မာ့​ဂန္ထဝင်မှာ ​ပေါ်​ပေါက်ခဲ့​တဲ့​ ​ရှေး​နီတိကျမ်း​တွေက ​ရှေး​ရိုး​စဉ်လာ မြန်မာ့​အ​တွေး​အ​ခေါ် အယူအဆတို့​ကို နိုင်ငံခြား​နဲ့​ ကူး​လူး​ဆက်ဆံရာက ရရှိတဲ့​ နိုင်ငံ​ရေး​၊​ အုပ်ချုပ်​ရေး​၊​ စီး​ပွား​ရေး​၊​ လူမှု​ရေး​အသိ​တွေနဲ့​ နှိုင်း​ယှဉ်ပြီး​ သူ့​ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံသား​တွေကို အမြင်သစ် ​ပေး​နိုင်ခဲ့​ပါတယ်။

သူ့​ရဲ့​ 'ရာဇဓမ္မသင်္ဂဟကျမ်း​'ဟာ အဲဒီသ​ဘောဖြစ်ပြီး​ ဒီကျမ်း​တစ်​စောင်တည်း​နဲ့​ နိုင်ငံ​ရေး​သုခမိန် ဆိုတဲ့​ ပညတ်ကို ခံယူထိုက်တယ်လို့​ ဆိုကြပါတယ်။ သက်ဦး​ဆံပိုင်စနစ်​အောက်မှာ ဒီလို ကျမ်း​မျိုး​ ​ရေး​သား​ဝံ့​တဲ့​ အချက်ကလည်း​ ဦး​ဘိုး​လှိုင်ရဲ့​ သတ္တိကို ​ဖော်ပြ​နေပါတယ်။

ဦး​ဘိုး​လှိုင်ဟာ ရာထူး​ စည်း​စိမ်ကို မငဲ့​ဘဲ မှန်ရာကို ​ပြောဆို၊​ လုပ်​ဆောင်ခဲ့​တဲ့​အတွက် မကြာခဏ ရှင်ဘုရင်ရဲ့​ အမျက်​တော်ရှခြင်း​ကို ခံခဲ့​ရပြီး​ ၃ ကြိမ်မက ရာထူး​စည်း​စိမ် နုတ်သိမ်း​ခြင်း​ခံခဲ့​ရသလို အကျယ်ချုပ် ချတာကို​တောင်ခံခဲ့​ရပါတယ်။ ဥပမာအား​ဖြင့်​ မင်း​တုန်း​မင်း​လက်ထက်မှာ သမီး​၊​ နှမ တို့​ကို ​ပေး​ဆက်ထား​တဲ့​အတွက် အခွင့်​အ​ရေး​ရ​နေတဲ့​ အမှုထမ်း​တစ်ဦး​နဲ့​ပတ်သက်ပြီး​ ပညာမဲ့​အမတ်တို့​ ဘုန်း​ကြီး​ရင် ပြည်ရွာပျက်တတ်တဲ့​အ​ကြောင်း​ မင်း​တုန်း​မင်း​တရား​ကို ​လျှောက်ထား​ခဲ့​ပါတယ်။

ဒီအခါ ဘုရင်အမျက်ထွက်ပြီး​ လှံကို​ကောက်ကိုင်ရင်း​ “သည်လှံနဲ့​ ​မောင်မင်း​ကို စီရင်တာ ခံချင်သလား​”လို့​ ​မေး​တော့​ ဦး​ဘိုး​လှိုင်က “ထိုး​တော်မူပါဘုရား​”လို့​ ဆိုရင်း​ ရင်ဘတ် ​ကော့​ပေး​ခဲ့​ပါတယ်။ ဒီဖြစ်ရပ်နဲ့​ပတ်သက်ပြီး​ တခြား​မှူး​မတ်​တွေက ရဲတင်း​လွန်း​တယ်လို့​ ​ပြောကြ​တော့​ ဦး​ဘိုး​လှိုင်က

“ကျွန်ုပ်အဖို့​ လှံနှင့်​ထိုး​သတ်၍ ​သေရခြင်း​ကား​ မြတ်သည်။ ​နေရာတိုင်း​ မင်း​လိုလိုက်၍ စီမံ​သော မ​ကောင်း​မှုဖြစ်ပွား​နေသည့်​အတွက် နိုင်ငံ​တော် ပျက်စီး​ခြင်း​ ဖြစ်ရ​လေသည်ဟု ဤနာမည်မျိုး​ ကျန်ရစ်ခဲ့​ပါလျှင် ​သေကျိုး​မနပ် ဖြစ်သည်။ ထိုမ​ကောင်း​သော အပုပ်နံ့​သည် တ​ထောင်း​ထောင်း​နှင့်​ လူအ​ပေါင်း​တို့​ နှာ​ခေါင်း​ရှံု့​ကြမည်ကို ​ကြောက်စရာ​ကောင်း​သည်။ မှူး​မတ်ဆိုသည့်​အတိုင်း​၊​ အကြီး​အမှူး​ ဖြစ်သည့်​အတိုင်း​ တည့်​တည့်​မတ်မတ်ဖြစ်​အောင် စီမံခန့်​ခွဲလျက် ​လျှောက်တင်ခွင့်​ရှိက အသက်ကိုစွန့်​၍ ရဲရဲဝံ့​ဝံ့​ တင်ကြရမည်။ သို့​မှ မှူး​မတ်နှင့်​တူသည်”

လို့​ တုံ့​ပြန်​ပြောဆိုခဲ့​ပါတယ်။

ဒီဖြစ်ရပ်ရဲ့​ ​နောက်ဆက်တွဲက​တော့​ အကျယ်ချုပ်နဲ့​ ရာထူး​အချခံခဲ့​ရတာပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို ရာထူး​က ချလိုက်၊​ လိုအပ်တဲ့​အခါ ပြန်​ခေါ်လိုက် ဖြစ်ရ​ပေမယ့်​ ဦး​ဘိုး​လှိုင်က မှန်ရာကို ​ပြောဆို လုပ်​ဆောင်ရင်း​ အမှုထမ်း​ခဲ့​ပါတယ်။ သီ​ပေါမင်း​လက်ထက်မှာ ပြုစုခဲ့​တဲ့​ 'ရာဇဓမ္မသင်္ဂဟကျမ်း​'ဟာ သက်ဦး​ဆံပိုင် ဘုရင်စနစ်အရ အုပ်ချုပ်မှုကို ​တော်လှန်ပြီး​ ပြည်သူ့​အာဏာနဲ့​ အုပ်ချုပ်မှုကို ကြိုဆိုတဲ့​ကျမ်း​ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါ​ကြောင့်​ ဘုရင်က မနှစ်သက်ပါဘူး​။ ဒီကြား​ထဲ “ဘုရင်မင်း​မြတ်ဟာ အလွန်အသုံး​အဖြုန်း​ကြီး​တယ်။ ဘဏ္ဍာ​တော်ဆိုတာ ဆင်း​ရဲသား​တွေရဲ့​ ​ချွေး​နှဲစာက​နေ ညှစ်ထုတ်ယူထား​တာ ဖြစ်တဲ့​အတွက် ​ကျောက်ခဲသလဲလို သ​ဘောမထား​သင့်​ဘူး​” ဆိုပြီး​ ဘုရင့်​ဘဏ္ဍာ​ရေး​ကို ကန့်​သတ်ဖို့​ ကြိုး​ပမ်း​ခဲ့​ပါတယ်။

ဒီအခါ မိဖုရား​က မခံနိုင်ဖြစ်ပြီး​ “ရှင်ဘုရင်လုပ်ရတာ ငလှိုင်​ပေး​သ​ရွေ့​နဲ့​ စား​ရမှာလား​”လို့​ ​ဒေါသနဲ့​ ​ပြောဆိုတာကို သီ​ပေါမင်း​ကလည်း​ နား​ယောင်တဲ့​အတွက် ဦး​ဘိုး​လှိုင်ကို ရာထူး​ချလိုက်ပါ​တော့​တယ်။

ဒီအကြိမ်ဟာ ​နောက်ဆုံး​အကြိမ် ရာထူး​ကျခြင်း​ဖြစ်ပြီး​ ရာထူး​ပြန်လည်​ပေး​အပ်ခြင်း​ မရှိ​တော့​ပါဘူး​။ ဒါ​ပေမယ့်​ ဦး​ဘိုး​လှိုင်က မတုန်လှုပ်ဘဲ ခြံဥယျာဉ်အလုပ်ကို လုပ်ရင်း​ တဖက်က စာ​ပေကျမ်း​ဂန် ပြုစုခြင်း​အလုပ်ကို လွတ်လွတ်လပ်လပ် လုပ်ကိုင်ခဲ့​ပါတယ်။ ပ​ဒေသရာဇ်စနစ်အတွင်း​ ရှင်ဘုရင်ကို ​ဝေဖန်ဆုံး​မတဲ့​ ဦး​ဘိုး​လှိုင်လို ရဲဝံ့​သူ ​ပေါ်​ပေါက်ခဲ့​ခြင်း​နဲ့​ ပတ်သက်လို့​ အား​ရစရာ​ကောင်း​သလို၊​ ဒီလို ပညာရှိမျိုး​ကို အာဏာပိုင်​တွေက အသက်​သေ​ကြေ​အောင် မလုပ်​ဆောင်ခဲ့​တာဟာလည်း​ အတုယူ ဆင်ခြင်စရာ ဖြစ်ပါတယ်။

မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၉၁ ခုနှစ်မှာ ​မွေး​ဖွား​ခဲ့​တဲ့​ ဦး​ဘိုး​လှိုင်ဟာ သက္ကရာဇ် ၁၂၄၅ ခုနှစ်မှာ ကွယ်လွန်ခဲ့​ပါတယ်။ အသက် ၅၄ နှစ်အရွယ်မှာ ကွယ်လွန်ခဲ့​ရ​ပေမယ့်​ ဦး​ဘိုး​လှိုင်​ရေး​သား​ခဲ့​တဲ့​ ဝိဇ္ဇာ သိပ္ပံဆိုင်ရာ ကျမ်း​ပေါင်း​ ၁၄ ကျမ်း​က ​ခေတ်အဆက်ဆက် ကိုး​ကား​လေ့​လာစရာ စာ​ပေ​တွေအဖြစ် ကျန်ရစ်ခဲ့​ပါတယ်။ အဲဒီထဲက ​လောကဓာတ်​ဆေး​ကျမ်း​၊​ သဒ္ဒသင်္ဂဟကျမ်း​၊​ ဝိမုတ္တိရသကျမ်း​၊​ မဟာသမ္မတ ဝိနိစ္ဆယကျမ်း​၊​ ကာယာနုပဿနာကျမ်း​၊​ ရာဇဓမ္မသင်္ဂဟကျမ်း​၊​ ဥတု​ဘောဇနသင်္ဂဟကျမ်း​ တို့​ဟာ မြန်မာစာဖတ်ပရိသတ်နဲ့​ ရင်း​နှီး​နေတဲ့​ အမည်​တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အခု​ဖော်ပြခဲ့​တဲ့​ ဘာသာ​ရေး​ကျမ်း​၊​ ​ဆေး​ပညာကျမ်း​၊​ နီတိကျမ်း​တွေအပြင် ​ကြေး​နန်း​ရိုက်နည်း​ကို တီထွင်ပြသထား​တဲ့​ လိပိဒိပိကာကျမ်း​၊​ လိလာဝတီ ဂဏန်း​ကျမ်း​တို့​ကိုလည်း​ ပြုစုခဲ့​ပါတယ်။ ဦး​ဘိုး​လှိုင်ဟာ သိပ္ပံပညာကျမ်း​တွေကို ပြုစုတဲ့​အခါ မြန်မာ​တွေ ရင်း​နှီး​ပြီး​သား​ အသုံး​အနှုန်း​တွေနဲ့​ ​ဖော်ပြနိုင်ဖို့​ အား​ထုတ်ခဲ့​သလို၊​ ကျစ်လျစ်တဲ့​ ဘာသာပြန်ဆိုမှု ​တွေ့​ရတယ်လို့​ ပညာရှင်များ​က မှတ်ချက်ချကြပါတယ်။ ဘာသာပြန်ရာမှာလည်း​ အသံလှယ် ပြန်ဆိုမှု​တွေအပြင် Carbon (ကာဗွန်) ကို မီး​သွေး​၊​ Acid (အက်စစ်)ကို ငရဲမီး​၊​ Beer (ဘီယာ)ကို ဗျစ်ခါး​ စသဖြင့်​ မြန်မာဘာသာနဲ့​ ပြန်ဆိုသုံး​နှုန်း​ခဲ့​ပါတယ်။

ဦး​ဘိုး​လှိုင်ဟာ သူရသတ္တိနဲ့​ပြည့်​စုံတဲ့​သူ ဖြစ်တဲ့​အပြင် အလွန် ​ဖြောင့်​မှန် ပွင့်​လင်း​သူ၊​ ပြတ်သား​သူ၊​ ဘယ်သူ့​ကိုမှ ရန်မပြုသူဖြစ်တယ်လို့​ သိရပါတယ်။ သူ့​ကို ရာထူး​ကျ​အောင် ကုန်း​ချောသူ ​သေသွား​တာကို​တောင် ဝမ်း​သာအား​ရမဖြစ်ဘဲ “သူ​သေတာ ငါနဲ့​မဆိုင်ပါဘူး​ကွယ်။ သူလည်း​ သူ့​ကံနဲ့​သူ၊​ ငါလည်း​ ငါ့​ကံနဲ့​ငါပါ။ သည်ဟာနှင့်​ စပ်လျဉ်း​လို့​ ​နောက်ထပ် မည်သူ့​ကိုမျှ မ​ပြော​လေနှင့်​” လို့​ ​ပြောဆိုခဲ့​ပါတယ်။

အခုဆိုရင် ပညာရှင် ဦး​ဘိုး​လှိုင် ကွယ်လွန်ခဲ့​တာ နှစ်​ပေါင်း​ ၁၂ဝ ​ကျော်ခဲ့​ပါပြီ။ ဒါ​ပေမယ့်​ သူ့​ရဲ့​ ​လေး​စား​ အတုယူစရာ စိတ်ဓာတ်​တွေနဲ့​ လုပ်​ဆောင်မှု​တွေက စာ​ပေများ​ကတဆင့်​ ဆက်လက်ရှင်သန်​နေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ။

**ထိန်လင်း​**Monday, December 19, 2011

http://jacbaburma.blogspot.com/2011/12/blog-post_4503.html

**From—Lu Bo**

==================

​ခေတ်မှီ မြန်မာရာဇဝင်အကျဉ်း​ - အမျိုး​သား​ပညာဝန် ဦး​ဖိုး​ကျား​

မြန်မာလူမျိုး - ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်ကျမ်း​)

ရမ်း​ဗြဲမြို့​ ​တောင်​ကျောင်း​ဆရာ​တော် အရှင်စန္ဒမာလာလင်္ကာရ ​ရေး​သား​သော ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်ကျမ်း​မှ " မြန်မာလူမျိုး​"..